Aṣọ Òkè in Depth

Aṣọ òkè ni aṣọ ọlá tí a fi ọwọ́ hun ti àwọn Yorùbá, èyí tí a ń ṣe lórí ọ̀pá-ìhun-aṣọ oníbùú tín-ín-rín ní àwọn aṣọ gígùn tí ó fẹ̀ tó nǹkan bí sẹntímítà mẹ́wàá sí mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí a ń gé tí a sì ń rán láti etí dé etí di àwọn aṣọ tí a ti parí 1. Fáìlì àjọṣepọ̀ arts-textiles (corpus/07-arts/05-textiles.md) ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn àṣà ọ̀pá-ìhun-aṣọ Yorùbá méjèèjì ní ṣókí, àwọn aṣọ ọlá mẹ́tẹ̀ẹ̀ta tí a dárúkọ, ètò aṣọ ẹbí, àti adìrẹ; fáìlì yìí kò tún àwọn kókó yẹn sọ. Ohun tí ó tẹ̀lé e lọ jinlẹ̀ sí i lórí àwọn ẹ̀yà ẹ̀rọ ti ọ̀pá-ìhun-aṣọ ọfì, kẹ́míkà òwú àti aró lẹ́yìn àwọn aṣọ àtọwọ́dọ́wọ́, àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ ìṣètò tí ń mú àwòrán jáde lórí aṣọ tín-ín-rín náà, àti ètò ìpèsè ní àwọn ibi ìhun-aṣọ ìtàn tí a dárúkọ.

Ọ̀pá-Ìhun-Aṣọ ọfì: Àwọn Ẹ̀yà àti Ìlànà Ìṣiṣẹ́

Ọ̀pá-ìhun-aṣọ oníbùú olólóo-méjì pẹ̀lú àtẹsẹ̀ tí àwọn ọkùnrin ń lò ni a ń pè ní ọfì ní èdè Yorùbá. Kókó ìmọ̀-ẹ̀rọ tí ó ṣe pàtàkì jùlọ nípa rẹ̀, bí arts-textiles ṣe sọ, ni pé a ń na òwú-inàgùn tẹ́lẹ̀ sí orí ilẹ̀ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ mítà níwájú olùhunaṣọ tí ó jókòó tí a sì fi ohun ìwúwo tí a ń fà mú un láti fún un ní okun, a sì gbọ́dọ̀ ṣètò àwòrán kí a tó bẹ̀rẹ̀ ìhun nítorí pé a kò le tún aṣọ tín-ín-rín tí a ti gé ṣe lẹ́yìn tí a bá ti gé e tán [arts-textiles]. Àwọn ẹ̀yà iṣẹ́ ti ọ̀pá-ìhun-aṣọ náà wà ní àkọsílẹ̀ nínú àwọn ìwé ìwádìí gbogbogbò lórí ìhun aṣọ tín-ín-rín ní Ìwọ̀-Oòrùn Áfíríkà 23:

• Asá tàbí ohun ìlù-aṣọ. Àkàbà tí ó dàbí oòyà, tí a fi àwọn pákó tín-ín-rín ti ọ̀parun tàbí màrìwò ṣe sínú igi tàbí irin, èyí tí ń jẹ́ kí àlàfo àwọn òwú-inàgùn dọ́gba tí ó sì ń lu òwú-ìbú kọ̀ọ̀kan mọ́ aṣọ tí ń gùn sí i 23.
• Àwọn olóo. Ìdì okùn méjì, tí a so rọ̀ láti orí igi tí ó wà lókè, èyí tí ó pín òwú-inàgùn sí ìpele méjì tí ń pàṣípààrọ̀. Gbígbé ìpele kan sókè àti rírẹ èkejì sílẹ̀ ń ṣí ojú-aṣọ tí ọkọ̀ ń gbà kọjá; olóo méjì yìí, èyí tí a ń darí pẹ̀lú àtẹsẹ̀, ni ó ń jẹ́ kí olùhunaṣọ Yorùbá yí ojú-aṣọ padà ní kíákíá kí ó sì gbé àwọn òwú-ìbú àfikún fún àwòrán, òun sì ni ohun tí ó ya ọ̀pá-ìhun-aṣọ yìí sọ́tọ̀ kedere kúrò lára ọ̀pá-ìhun-aṣọ tó dúró gbuu tí obìnrin ń lò pẹ̀lú olóo kan 23[arts-textiles].
• Àwọn àtẹsẹ̀. Àwọn ohun-ìtẹ̀sẹ̀, tí a sábà ń gbẹ́ láti inú igi tàbí ìgbá, tí a so pọ̀ mọ́ àwọn olóo kí ìtẹ̀sẹ̀ tí ń pàṣípààrọ̀ lè gbé àwọn ojú-aṣọ sókè kí ó sì rẹ̀ wọ́n sílẹ̀ láìjẹ́ pé ọwọ́ olùhunaṣọ fi ọkọ̀ àti asá sílẹ̀ 23.
• Ọkọ̀. Apótí onígi tí ó rí bí ọkọ̀ ojú-omi tí ó ní kẹ̀kẹ́ òwú-ìbú nínú, tí a máa ń fi ọwọ́ sọ síwájú àti sẹ́yìn gba ojú-aṣọ tí ó ṣí sílẹ̀ kọjá 23.
• Ohun ìwúwo tí a ń fà. Òkúta tàbí ohun ìwúwo tí a so mọ́ orí òwú-inàgùn ní ọ̀nà jíjìn díẹ̀ sí ọ̀pá-ìhun-aṣọ lórí ilẹ̀. Bí olùhunaṣọ ṣe ń ṣiṣẹ́ tí ó sì ń ká aṣọ tí a ti hun sára igi-aṣọ lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìjókòó rẹ̀, a ń fa ohun ìwúwo náà síwájú, èyí tí ń mú kí òwú-inàgùn wà ní fífà tí ó dọ́gba láìjẹ́ pé àwọn òwú tí a fi ọwọ́ ràn já 23[arts-textiles].

Ìhun-aṣọ lórí ọ̀pá-ìhun-aṣọ yìí ń pèsè aṣọ tí ojú rẹ̀ jẹ́ ti òwú-inàgùn jùlọ: àwọn òwú-inàgùn tí ó kún fọ́fọ́ lórí ara wọn ni ó gba ojú aṣọ tí a ń rí tí ó sì bo òwú-ìbú mọ́lẹ̀ ní pàtàkì, èyí sì ni ìdí tí a fi ń ṣètò àwọn àwòrán onílà àti ti aláràbarà ti aṣọ òkè sórí pákó-ìtò-òwú kí olùhunaṣọ tó jókòó sí ìdí ọ̀pá-ìhun-aṣọ rárá 23.

Kẹ́míkà Òwú àti Aró

Òwú

Òwú tí a gbìn lábẹ́lé, òwú, ni ohun kòṣeémánìí fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ aṣọ òkè àti fún aṣọ ojoojúmọ́ tí àwọn obìnrin ń hun lórí ọ̀pá-ìhun-aṣọ tó dúró gbuu. Ṣíṣe iṣẹ́ lórí òwú, èyí tí í ṣe iṣẹ́ ajé ti àwọn obìnrin ní àṣà, bẹ̀rẹ̀ láti orí ìyọkùrò (yíyọ kùrù kúrò lára òwú) gba orí fífọn, èyí tí ń lo okùn ọrun tí ń gbọ̀n láti ya òwú tútù sílẹ̀ kí afẹ́fẹ́ sì wọ inú rẹ̀, títí dé ríran òwú lórí òkèkẹ́ tí a fi ọwọ́ yí tí a fi àmọ̀ tàbí igi mú kí ó wúwo 3.

Sílíkì ìgbẹ́: sányán

Sányán kò wá láti inú kókó sílíkì tí a tọ́jú tí a sì kọ́, ṣùgbọ́n láti inú ìtẹ́ àpapọ̀ ti àwọn kòkòrò ìdin ìgbẹ́ ti ẹ̀yà Anaphe, pàápàá jùlọ Anaphe venata àti ẹ̀yà tí a pè ní Anaphe panda báyìí (tí a ti kọ sílẹ̀ tipẹ́ lábẹ́ orúkọ mìíràn bí Anaphe infracta) 4. Àwọn ìdin wọ̀nyí máa ń kórajọ pọ̀ láti hun ìtẹ́ àpapọ̀ tí ó dàbí àpò sára àwọn igi tí wọ́n ń gbé, tí a ti kọ sínú àwọn ìwé pé wọ́n ní nínú Bridelia micrantha àti, fún Anaphe venata, Triplochiton scleroxylon 4. A máa ń kó àwọn ìtẹ́ náà láti inú igbó, nítorí pé sílíkì náà sì jẹ́ kókó àpapọ̀ tí ó dì pọ̀ dípò okùn gígùn kan ṣoṣo, a kò le fà á bí a ṣe ń ṣe sílíkì kòkòrò tí a ń tọ́jú; a máa ń fi sísè tu oje sericin tí ó lẹ̀ mọ́ ọn sílẹ̀ tí a sì ń ya òwú náà sọ́tọ̀ọ̀tọ̀ láti fi ọwọ́ ran òwú, èyí sì ni ìdí tí òwú sányán kò ṣe dọ́gba tí ó sì ń pèsè aṣọ tí ó rí kùrùbùtù, tí àwọ̀ rẹ̀ jẹ́ bíi beige fẹ́rẹ́fẹ́ sí afẹ́jẹ́-pọ́n dípò kí ó dán tí ó sì ń dídán 4. Ní àwọn apá kan ní Nàìjíríà, a máa ń ran àpapọ̀ kókó tí a sè náà mọ́ òwú ìbílẹ̀, aṣọ tí ó sì ń jáde láti inú rẹ̀ ni a ń pè ní sányán 4.

Aró: àrò

Ríre aró ti Yorùbá ń lo elú, ìtàkùn tí ń mú aró jáde ní Ìwọ̀-Oòrùn Áfíríkà tí ó jẹ́ ti ìdílé ẹ̀wà èyí tí orúkọ ìmọ̀-ìjìnlẹ̀ rẹ̀ tí a gbà báyìí jẹ́ Philenoptera cyanescens, tí a pè tẹ́lẹ̀ ní Lonchocarpus cyanescens 5. Ó yàtọ̀ sí igi Indigofera tinctoria, irúgbìn aró ti Éṣíà fún òwò àgbáyé, ìyàtọ̀ tí fáìlì arts-textiles náà tọ́ka sí [arts-textiles]5. Àwọ̀ aró kì í yọ́ nínú omi bẹ́ẹ̀ ni kò sì le re nǹkan kan bí ó ṣe wà yẹn; a gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ dín in kù nínú omi-eérú sí leuco-indigo tí ń yọ́, èyí tí òwú náà ń mu sínú tí ó sì ń tún yí padà sí àwọ̀ búlúù nígbà tí ó bá kàn afẹ́fẹ́ lẹ́yìn tí a bá yọ òwú náà jáde tí a sì sá a sí afẹ́fẹ́ 5. Omi-eérú àtọwọ́dọ́wọ́ jẹ́ omi tí a sẹ́ láti inú eérú igi, agbára aró náà sì ń pọ̀ sí i nípa bíbọ òwú sínú rẹ̀ léraléra àti yíyí tí ó ń yí pọ̀ mọ́ afẹ́fẹ́, èyí sì ni bí ìkòkò kan ṣoṣo ṣe ń mú oríṣiríṣi àwọ̀ jáde láti búlúù fẹ́rẹ́fẹ́ bí ojú-ọ̀run títí dé aró dídán tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ dúdú pátápátá 5[arts-textiles]. Kẹ́míkà rẹ̀ àti ìkòkò aró tí a gbé wọ ilẹ̀ ni a ṣe àgbéyẹ̀wò rẹ̀ ní kíkún pẹ̀lú ìmọ̀-ẹ̀rọ tí ó jinlẹ̀ nínú arts-textiles, títí kan ìwọ̀n iye kọ́lọ́bó aró tí a kọ sílẹ̀ fún àwọ̀ búlúù dídán ní ìyàtọ̀ sí èyí tí ó jẹ́ búlúù-dúdú [arts-textiles].

Pupa àlàárì

Nípa ti ìtàn, àwọ̀ pupa rúsúrúsú àti elése-àlùkò ti àlàárì wá láti orísun méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀: àgbo èèpo igi osùn, osùn (láti ara Baphia nitida), tí a lò lórí òwú ìbílẹ̀, àti àtùká òwú sílíìkì elése-àlùkò tí a mú kọjá aṣálẹ̀ Sahara wá nípasẹ̀ òwò ọ̀nà jíjìn 26. Ọ̀rọ̀ Yorùbá náà àlàárì wá ní pàtàkì láti inú Lárúbáwá al-ḥarīr, tí ó túmọ̀ sí sílíìkì, ìtumọ̀ orísun ọ̀rọ̀ yìí sì fi ìbẹ̀rẹ̀ aṣọ náà hàn gẹ́gẹ́ bí ọjà àmúwọ̀lé tí ń gba àwọn ipa ọ̀nà àwọn àrìnrìn-àjò kọjá Sahara kí àwọn aṣọ àrọ́pò tí a rẹ́ ní ìbílẹ̀ tó wọ́pọ̀ 6.

Àwọn Aṣọ Ọlá Pàtàkì Mẹ́ta

Arts-textiles ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ tẹ́lẹ̀ pé sányán, àlàárì àti ẹtù jẹ́ àkójọpọ̀ aṣọ mẹ́ta àtẹnudẹ́nu, ó sì sọ nípa àwọ̀ àti ipò ọlá tí wọ́n dúró fún [arts-textiles]. Àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ ìmọ̀-ẹ̀rọ àti ti ìtumọ̀ méjì síwájú sí i tí a fọwọ́ kọ sílẹ̀ yẹ kí a fi kún un níhìn-ín.

Lákọ̀ọ́kọ́, ìlà òwú funfun tí ń bẹ láàárín gbùngbùn sányán, tí í ṣe ìlà òwú funfun tí a kò rẹ́ tí ó gùn gba àárín aṣọ sílíìkì aláwọ̀ béèjì àdánidá kọjá, jẹ́ àmì ìdámọ̀ ojú tí a máa ń rí léraléra nínú híhun sányán ti àtijọ́, èyí tí ó sì ń mú kí aṣọ náà ṣeé dá mọ̀ lójú ẹsẹ̀ lẹ́gbẹ̀ẹ́ aṣọ òwú lásán tàbí àwọn ìbú tí a rẹ́ láró 23.

Lékejì, orúkọ ẹtù's jẹ́ ìtọ́kasí tààrà sí Numida meleagris, ìyẹn ẹyẹ awó: àwọn ìlà tín-ín-rín tí ó mọ́lẹ̀ lórí aṣọ náà láti ìtẹ̀dó sí ìbú, tí àwọn kan kì í ju okùn ẹyọ kan lọ, tí wọ́n kọjá lórí àwọ̀ aró jíjin tàbí àwọ̀ dúdú, ni a kà sí àwòrán àfarawé àwọ̀ àbàwọ́n ìyẹ́ ẹyẹ náà, èyí tí í ṣe èrò tí ó bí orúkọ aṣọ náà 2[arts-textiles].

Àwọn Ọ̀nà Ìhunṣọ

Àwọn ọ̀nà ìhunṣọ mẹ́ta ni ó fa ọ̀pọ̀lọpọ̀ oríṣiríṣi àtẹ tí a ń rí lórí àwọn ìbú aṣọ òkè.

Ìlà tí aṣọ ojú-òwú gbé jáde. Ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìpìlẹ̀ aṣọ náà jẹ́ èyí tí ojú-òwú bò, tí ó túmọ̀ sí pé àwọn òwú gígùn tí a tò sún mọ́ra bò àwọn òwú ìbú fẹ́rẹ̀ẹ́ dé òpin pátápátá, nítorí náà, àtẹ ni a máa ń ṣẹ̀dá rẹ̀ ní pàtàkì nípa pípààrọ̀ àwọn òwú aláwọ̀ àti àwọn tí a kò rẹ́ lórí pákó-ìtẹ̀dó kí a tó hun aṣọ náà rárá, èyí tí ó bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ orúkọ àkójọpọ̀ oríṣi ìlà àti àtẹ kọjá 23.

Ẹlẹ́yà. Ẹlẹ́yà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà iṣẹ́-ọnà tí ó yàtọ̀ jùlọ nínú híhun aṣọ fífẹ́-tín-rín ti Yorùbá. A máa ń lo àwọn òwú ìbú àfikún láti fi so àwọn àdìpọ̀ kéékèèké ti òwú gígùn pọ̀ ní àwọn ojú pàtó, ní fífà wọ́n sún mọ́ra àti fífiwé àwọn ihò kéékèèké tàbí àwọn ojú afárá sí ojú aṣọ náà; àwọn òwú ìbú àfikún náà fúnra wọn jẹ́ ara àtẹ tí a lè rí 23. Nígbà tí a bá ran àwọn aṣọ tí a ṣe bẹ́ẹ̀ sí etí ara wọn, àwọn apá tí ó ní ihò náà máa ń bára mu láti di ọnà tí ó tàn kálẹ̀ lórí gbogbo aṣọ tí a parí náà.

Ìfò-òwú ìbú àfikún. Àwọn òwú ìbú tí àwọ̀ wọn yàtọ̀, tí wọ́n jẹ́ sílíìkì ní àtijọ́ àti òwú onírin àmúwọ̀lé tàbí tí a fi ẹ̀rọ ṣe ní àkókò yìí, ni a máa ń tẹ́ sínú àlàfo lẹ́gbẹ̀ẹ́ òwú ìbú ìpìlẹ̀, tí wọ́n sì máa ń fò kọjá lórí àwọn òwú gígùn púpọ̀ lójú aṣọ láì wọlé tán sí ẹ̀yìn rẹ̀. Èyí máa ń mú àwọn àwòrán àti àtẹ ológun-mẹ́ta, àwòrán òòyà, àti àwọn àkọsílẹ̀ tí ó jọ wàláà Kùránì jáde, èyí sì jẹ́ ọnà iṣẹ́ tí a kọ sílẹ̀ nínú àwọn ìwé ìmọ̀ aṣọ lórí aṣọ òkè 23.

Àwọn Ibùdó Agbègbè fún Ṣíṣe Aṣọ

Híhun aṣọ ń wáyé jákèjádò Ilẹ̀ Yorùbá, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ ibùdó ni wọ́n ní ètò ìṣiṣẹ́ tí a lè dá mọ̀ kedere.

Ìṣẹ́yìn

Ìṣẹ́yìn, ní àwọn òkè pápá tí ó wà ní àríwá-ìwọ̀-oòrùn Ibadan, ni ibùdó òwò tí a kọ àkọsílẹ̀ nípa rẹ̀ jùlọ fún aṣọ òkè, ó sì jẹ́ èyí tí ó tóbi jùlọ títí di òní 7[arts-textiles]. Iṣẹ́-ìwádìí láti ìparí àwọn ọdún 1960 fi hàn pé híhun aṣọ ní Ìṣẹ́yìn wà lábẹ́ ètò tí ó dá lórí ibùgbé àti ìdílé: àwọn ẹgbẹ́ aláfọwọ́sowọ́pọ̀ ti àwọn ahunṣọ ní àwọn ọmọ-ẹgbẹ́ láti àdúgbò kan ṣoṣo àti àwọn ẹbí, pẹ̀lú Oke-Oja tí a kọ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn àdúgbò tí ó kún fún iṣẹ́ jùlọ fún híhun aṣọ àti títà aṣọ tí a parí 7. Ìwádìí yẹn tún rí i pé ìwọ̀nba díẹ̀ lára àwọn ahunṣọ tí ń ṣiṣẹ́, ènìyàn 126 kọjá nínú ẹgbẹ́ mẹ́rin ní àkókò ìwádìí náà, ni wọ́n jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ aláfọwọ́sowọ́pọ̀ lábẹ́ òfin bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ẹgbẹ́ aláfọwọ́sowọ́pọ̀ wọ̀nyí di ohun tí ó hàn gbangba nínú òwò náà, èyí tí ó fi hàn pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ Ìṣẹ́yìn ṣì ń lọ nípasẹ̀ àwọn ọ̀nà agboolé àti ìdílé tí kò jẹ́ ti gbénukọ ju kí ó jẹ́ nípasẹ̀ ètò ẹgbẹ́ aláfọwọ́sowọ́pọ̀ 7.

Ọ̀yọ́

Gẹ́gẹ́ bí ibùkálẹ̀ ti Aláàfin àti ààfin Ọ̀yọ́ ti ìtàn, àwọn ahunṣọ Ọ̀yọ́ ṣiṣẹ́ lábẹ́ àtìlẹ́yìn tààrà láti ààfin, a sì kọ ìlú náà sílẹ̀, lẹ́gbẹ̀ẹ́ Ìṣẹ́yìn àti Ìlọrin, gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ibùdó pàtàkì ti ìtàn fún ṣíṣe aṣọ òkè 7[arts-textiles].

Ìlọrin

Ní etí àríwá Ilẹ̀ Yorùbá, Ìlọrin wà ní orí àkópọ̀ àṣà ìhunṣọ àti àwọn ipa ọ̀nà òwò ti Yorùbá, Hausa àti Nupe, iṣẹ́-ìwádìí ọgọ́rùn-ún ọdún ogún lórí híhun aṣọ níbẹ̀ sì fi ipa rẹ̀ hàn nínú pípèsè fún àwọn ohun tí a nílò nínú ilé àti lẹ́yìn odi 8. A kọ àwọn ìbú Aṣọ òkè láti Ìlọrin sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó ní àwọn àtẹ ìfò-òwú ìbú tí a fi sílíìkì àmúwọ̀lé ṣe, èyí tí ó bá ipò ìlú náà mu lórí àwọn ipa ọ̀nà òwò ọ̀nà jíjìn tí ó mú òwú àjèjì wá sí àríwá àti gúúsù 8.

Òwọ̀

Ilẹ̀-ọba Òwọ̀, ní agbègbè igbó ti ìlà-oòrùn Yorùbá, ní àṣà aṣọ ọlá tí a kọ sílẹ̀ dáadáa, tí ó yàtọ̀ sí àkójọpọ̀ aṣọ mẹ́ta ti aṣọ òkè. Àpẹẹrẹ tí a kọ sílẹ̀ jùlọ ni ṣẹghọ̀ṣẹ́n, "aṣọ tí ń jẹ owó," aṣọ olówó gọbọi kan tí a yà sọ́tọ̀ fún ìgbéyàwó, ìjẹyè àti àwọn ayẹyẹ oyè jíjẹ tí a sì mọ̀ ní Òwọ̀ pé ó kọjá agbára ìnáwó àwọn tẹ́tẹ́rẹ́ ènìyàn 9. Iṣẹ́-ìwádìí lórí aṣọ Òwọ̀ lápapọ̀ tún fi hàn pé aṣọ níbẹ̀ ń ṣiṣẹ́ bí àmì ipò àwùjọ àti ti òṣèlú, pàtàkì nínú ètùtù àti ọlá, èyí tí àwọn obìnrin ń ṣe tí wọ́n sì ń darí 9. Òwọ̀ tún jẹ́ ibi ayẹyẹ Igogo tí ń bọlá fún Ọbabìnrin Orọ̀nsẹ́n, ayẹyẹ ọba ti ọjọ́ púpọ̀ tí a kọ sílẹ̀ pé ó ti wà láti ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún ọdún sẹ́yìn, níbi tí Olówó àti àwọn olóyè rẹ̀ ti ń wọ aṣọ obìnrin àti ìlẹ̀kẹ̀ iyùn 10. Àkọsílẹ̀ tí a lò fún iṣẹ́ yìí kò dárúkọ àwọn oríṣi aṣọ pàtó tí a so mọ́ Igogo nípa orúkọ, nítorí náà a kò sọ irú èrò bẹ́ẹ̀ níhìn-ín; olùkàwé tí ó bá fẹ́ kúlẹ̀kúlẹ̀ yẹn gbọ́dọ̀ wo iṣẹ́-ìwádìí Poynor tààrà.

Ìṣe Aṣọ Lóde Òní

Híhun Aṣọ òkè ti ń bá a lọ ní àwọn ọ̀rúndún ogún àti mọ́kànlélógún lẹ́gbẹ̀ẹ́ kíkó àwọn aṣọ títẹ̀ ní ilé-iṣẹ́ wọlé lọ́pọ̀ yanturu, ó sì wà ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ètò ọrọ̀-ajé aṣọ ẹbí tí arts-textiles ṣàlàyé rẹ̀ ní kíkún [arts-textiles]. Àyípadà kan tí a kọ sílẹ̀ ni ìyípadà nínú àwọn tí ń hun aṣọ. Híhun aṣọ lórí ìhunsọ tó dábùú jẹ́ iṣẹ́ àwọn ọkùnrin ní ìtàn, pẹ̀lú bí àwọn obìnrin ṣe ń darí títà ọjà àti ètò ìnáwó dípò kí wọ́n ṣiṣẹ́ lórí ìhunsọ fúnra rẹ̀, ṣùgbọ́n àwọn ìròyìn òde-òní lórí Ìṣẹ́yìn ṣàpèjúwe àwọn òṣìṣẹ́ tí ọ̀pọ̀ jùlọ wọn jẹ́ obìnrin báyìí, lẹ́gbẹ̀ẹ́ àkọsílẹ̀ bí àwọn ọ̀dọ́bìnrin ṣe ń wọnú àwọn ipa híhun aṣọ àti ṣíṣe àpẹẹrẹ tí a sé mọ́ wọn tẹ́lẹ̀ 11. Àwọn ahunṣọ àti oníṣòwò ní Ìṣẹ́yìn ti kóra jọ pọ̀ pẹ̀lú láti kojú àwọn ewu sí orísun ìgbé-ayé wọn, títí kan ìwọ́de ọdún 2012 ní Lagos láti fẹ̀hónú hàn sí kíkó àwọn àfarawé aṣọ abìlà tí a ṣe ní China wọlé sí ọjà abẹ́lé 11.