Religion in Modern Yorùbáland: Section Index
Guide to the six files on how Christianity, Islam, and indigenous Òrìṣà tradition are actually practiced, contested, and governed in Yorùbáland today, and the order to read them in.
introhigh·
Loading…
Guide to the six files on how Christianity, Islam, and indigenous Òrìṣà tradition are actually practiced, contested, and governed in Yorùbáland today, and the order to read them in.
Ọ̀rọ̀ Yorùbá tí a fà yọ, àwọn òwe, oríkì, ẹsẹ Ifá, orí-ọ̀rọ̀ ìtumọ̀, orúkọ Odù àti àwọn orísun wà gẹ́gẹ́ bí àkójọpọ̀ yìí ti kọ wọ́n sílẹ̀, ní gbogbo èdè.
Abala yìí dá lórí ẹ̀sìn ní Ilẹ̀ Yorùbá bí a ṣe ń ṣe é ní báyìí, kì í ṣe bí àtúnyẹ̀wò ìtàn. Ó gbé àwọn àṣà ẹ̀sìn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta yẹ̀wò gẹ́gẹ́ bí àwọn ètò àjọ wọn ṣe rí, ìtẹ̀síwájú ẹ̀sìn Kristẹni láti orí míṣọ́nù dé orí Aládùúrà títí dé Pẹ́ńtíkọ́sì, ìtàn ìmọ̀ ẹ̀kọ́ àti ti àwọn ẹgbẹ́ ti ẹ̀sìn Islam fúnra rẹ̀, àti àtúntò òde-òní ti ìṣe Ìṣẹ̀ṣe ti ìbílẹ̀, kí ó tó wá yíjú sí bí àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ṣe ń gbé pọ̀ ní ti gidi nínú àwọn ẹbí àti ìlú kan náà, ibi tí ìgbépọ̀ yẹn ti wà lábẹ́ ìpọ́njú, àti bí a ṣe fa orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pẹ̀lú àwọn ilé-ẹjọ́ rẹ̀ sínú àwọn aáwọ̀ tí ipò ọba mímọ́ àti ìgbàgbọ́ ara ẹni ń dá sílẹ̀.
Ìmọ̀ nípa ìṣẹ̀dá ayé, àwọn òrìṣà fúnrawọn, àti dídá Ifá gẹ́gẹ́ bí ètò àbá èrò jẹ́ ti 04-cosmology, 06-orisa, àti 05-ifa. Ìtàn ọ̀rúndún kọkàndínlógún nípa ìṣẹ́gun àti ìyípadà ẹ̀sìn jẹ́ ti 03-history. Abala yìí gbẹ́kẹ̀ lé àwọn ìpìlẹ̀ yẹn, ó sì ń béèrè ohun tí ìgbé ayé ẹ̀sìn dà bí lónìí, ní ti àwọn ètò àjọ, ní ti òfin, àti nínú ìgbé ayé ojoojúmọ́ ti ẹbí Yorùbá kan.
01. Christianity in Yorùbáland Today. Ìsọníṣókí nípa àwọn ṣọ́ọ̀ṣì míṣọ́nù, lẹ́yìn náà ẹgbẹ́ Aládùúrà lẹ́kùn-únrẹ́rẹ́: Cherubim and Seraphim, Christ Apostolic Church, àti Celestial Church of Christ, ọ̀kọ̀ọ̀kan pẹ̀lú àwọn olùdásílẹ̀ àti àwọn ọjọ́ ìdásílẹ̀ wọn. Ẹgbẹ́ Pẹ́ńtíkọ́sì Òde-òní láti orí ìjínde ẹ̀mí ti ọdún 1970 ní àgbàlá University of Ìbàdàn dé orí RCCG, Winners' Chapel, àti Mountain of Fire and Miracles Ministries. Ohun tí ìmọ̀ ìṣẹ̀dá ayé ti ìbílẹ̀, àṣẹ, orí, àti àpapọ̀ Èṣù/Satan ṣì ń ṣe nínú ìṣe Kristẹni, àti àríyànjiyàn àwọn onímọ̀ láàárín ìtẹ̀síwájú láìdáwọ́dúró (Peel), àbá èrò olóye (Horton), àti ìyapa-tí-ó-tọ́jú-ohun-tí-ó-sọ̀rọ̀-òdì-sí (Marshall, Meyer).
02. Islam in Yorùbáland. Ìwọlé ẹ̀sìn Islam látorí ilẹ̀ nígbà tí ó fi máa di ọ̀rúndún kejìdínlógún, ọ̀rúndún kan kí ẹ̀sìn Kristẹni tó dé látorí etíkun. Ìyípadà Ìlọrin's láti ibùdó ológun Yorùbá sí ìmílèèkì tó wà ní gúúsù jùlọ ti Sokoto Caliphate àti olú-ìlú ìmọ̀ ẹ̀kọ́ ti agbègbè náà. Àwọn ẹgbẹ́ àtinúwá, pẹ̀lú Ansar-Ud-Deen ní pàtàkì jùlọ, tí àwọn Mùsùlùmí Yorùbá gbé kalẹ̀ láti fèsì sí ilé-ẹ̀kọ́ míṣọ́nù ti Kristẹni láìsí pé wọ́n pàdánù àwọn ọmọ wọn sínú rẹ̀. Markaz ti Shaykh Adam al-Ilọrọ's àti ìmúdòtun rẹ̀ ti ẹ̀kọ́ Lárúbáwá. Ìtàn tòótọ́ ti Ọjúde Ọba's, tí a tún ṣe ní àfiwé sí àkọsílẹ̀ àkọ́kọ́ tí ó dàrú púpọ̀. Àlùfáà gẹ́gẹ́ bí aṣáájú ẹ̀sìn, olùwòsàn, àti alásọtẹ́lẹ̀.
03. The Ìṣẹ̀ṣe Movement and Traditional Practice Today. Bí ẹ̀sìn ìbílẹ̀, tí gbogbo ètò ìkànìyàn ti Nàìjíríà kò kà lẹ́kùn-únrẹ́rẹ́, ṣe ṣètò ara rẹ̀ ní ti ètò àjọ lábẹ́ àbùdá Ìṣẹ̀ṣe: ICIR, ìpolongo fún Ọjọ́ Ìṣẹ̀ṣe gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ ìsinmi gbogbogbòò, àti ìtẹ́wọ́gbà rẹ̀ tí kò dọ́gba láti ìpínlẹ̀ dé ìpínlẹ̀. Aáwọ̀ Ìyánífá lórí àwọn obìnrin nínú ipò oyè àlùfáà Ifá. Àyè ìgboro ìlú, ìṣàkóso ariwo, àti àwọn ojúbọ inú ilé tí a fi pamọ́. Ètò ọrọ̀-ajé ti ètò ìsìn láàárín àwọn orílẹ̀-èdè àti àwọn aáwọ̀ ìwà rere rẹ̀.
04. Syncretism and Coexistence. Bí agboolé kan ṣe lè gba àgbàlagbà Mùsùlùmí, ọmọ-ìyá Kristẹni, àti olùjọsìn Ìṣẹ̀ṣe láìsí ìyapa, àti ìdí tí ó fi rí bẹ́ẹ̀. Àwọn ẹ̀ka èdè ìbílẹ̀, Ìṣẹ̀ṣe, Ìmàle, Ìgbàgbọ́, Òrìṣà, tí ó gbé èrò ẹ̀sìn Yorùbá kalẹ̀ kí a tó fi ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ èyíkéyìí kún un. Àríyànjiyàn àwọn onímọ̀ lórí bóyá "àdàpọ̀ ẹ̀sìn" jẹ́ ọ̀rọ̀ tí ó tọ̀nà pàápàá: àríwísí lòdì sí àdàpọ̀ ẹ̀sìn, àbá èrò Peel lórí ìtẹ̀síwájú láìdáwọ́dúró, jíjẹ́ ti ọ̀pọ̀ ẹ̀sìn ti Olupona, ipò olórí ti ìlú-ìbílẹ̀ ti Laitin, àti ìmúlò ọlọ́gbọ́n ti Barber.
05. Conflict and Pressure: Iconoclasm, Nollywood, and the Diaspora Feedback Loop. Bí ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ nípa ìtúsílẹ̀ ti Pẹ́ńtíkọ́sì ṣe ń fa ìparun gidi ti àwọn ojúbọ, ní kíkà òrìṣà àti àwọn ẹ̀mí àwọn baba ńlá sí ohun gidi, tí ń ṣiṣẹ́, tí í ṣe ti èṣù dípò ìgbàgbọ́ asán tí a gbọ́dọ̀ bọ́ kúrò nínú rẹ̀. Bí Nollywood, tí àwọn ṣọ́ọ̀ṣì kan náà ń pèsè owó fún ní pàtàkì, ṣe sọ ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ yẹn di àwòrán ìfojúrí tí ọ̀pọ̀ jùlọ àwọn ará Nàìjíríà ń lò báyìí láti fi ya àwòrán ohun tí ẹ̀sìn ìbílẹ̀ dà bí. Bí owó, àwọn akẹ́kọ̀ọ́, àti ipò láti ilẹ̀ òkèèrè láti Cuba, Brazil, àti North America ṣe ń tún ọlá tí ìkórìíra Pẹ́ńtíkọ́sì ti abẹ́lé ń wó lulẹ̀ kọ́ ní àkókò kan náà.
06. Religion, Chieftaincy, and the State. Ipò méjì ti ọba's gẹ́gẹ́ bí alárinà mímọ́ àti aráàlú pẹ̀lú àwọn ẹ̀tọ́ abẹ́ òfin, àti àwọn ọ̀nà mẹ́rin tí ọba kan gbà ń bá ìgbàgbọ́ Ọlọ́run kan ṣoṣo ti ara rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ìbéèrè ètò ìsìn oríṣiríṣi ti adé rẹ́. Òfin Ìjòyè ti Ogun State ti ọdún 2021 àti aáwọ̀ ìsìnkú ti ọdún 2025 ní Awùjalẹ̀, èyí tí a fìdí rẹ̀ múlẹ̀ láìtìkẹhin ní àfiwé sí àwọn ìròyìn ìgbà náà. Ètò ẹ̀kọ́ òfin lórí ohun tí kò tọ̀nà, ìfẹ́-inú láti tẹríba sí ìwàláàyè ti òfin orílẹ̀-èdè gíga jùlọ, àti ibi tí ìmọ̀ òfin Nàìjíríà wà ní ti gidi.
Tí o bá fẹ́ ọ̀nà tààrà tí ó kúrú jùlọ: 04, lẹ́yìn náà 03, lẹ́yìn náà 05.
Tí o bá wà níbí fún àṣà ẹ̀sìn kan ní pàtó: 01 fún ẹ̀sìn Kristẹni, 02 fún ẹ̀sìn Islam, 03 fún Ìṣẹ̀ṣe.
Tí o bá wà níbí fún ipa ti ìjọba: 06, lẹ́yìn náà àwọn abáwọlé ìtẹ́wọ́gbà ara-ìlú ti 03.
Tí o bá wà níbí fún ohun tí ó wà lábẹ́ ìpọ́njú ní ti gidi báyìí: 05, lẹ́yìn náà 06.
Gbogbo fáìlì nínú abala yìí ni a kọ láti inú àkọsílẹ̀ àkọ́kọ́ ti Gemini Flash tí a kò lo àwárí lórí ayélujára láti gbé e kalẹ̀, gbogbo ìtọ́kasí nínú àkọsílẹ̀ kọ̀ọ̀kan ni a sì kà sí aláìfìdí-múlẹ̀ títí tí a fi fìdí rẹ̀ múlẹ̀ lẹ́ẹ̀kan sí i láìtìkẹhin. Àwọn ọ̀rọ̀ àfọwọ́dá mélòó kan, àwọn nọ́mbà ojú-ewé tí a hùmọ̀, àti ó kéré tán ẹ̀dá kan ti onímọ̀ gidi kan tí a fún ní ìyìn èké fún ìtumọ̀ tí kò ṣe rí ni a rí tí a sì yọ kúrò lásìkò ìfìdí-múlẹ̀; níbi tí ìtọ́kasí kan kùnà ṣùgbọ́n tí àgbéyẹ̀wò tí ó wà lábẹ́ rẹ̀ jẹ́ tòótọ́, fáìlì náà tún fi fún orísun tí ó tọ̀nà dípò kí ó pa ohun rere rẹ́ nítorí ìtọ́ka tí kò dára. Apá Orísun ti fáìlì kọ̀ọ̀kan àti, níbi tí ó bá ti yẹ, ọ̀rọ̀ inú rẹ̀, ṣe àkọsílẹ̀ ohun tí a fìdí rẹ̀ múlẹ̀ ní pàtó, ohun tí a tún ṣe, àti ohun tí a gé kúrò pẹ̀lú ìdí rẹ̀, kí olùwádìí mìíràn ní ọjọ́ iwájú lè gbìyànjú dípò kí ó tún ṣàwárí àlàfo kan náà. Ìgbẹ́kẹ̀lé ni a sàmì sí gẹ́gẹ́ bí alápapọ̀ kọjá abala yìí ní ìbámu pẹ̀lú èyí, èyí tí ń fi àwọn kókó tí a ń jiyàn lórí wọn ní ti tòótọ́ tàbí tí àkọsílẹ̀ wọn kéré hàn dípò ìsapá tí kò dọ́gba.
Àwọn òrìṣà fúnrawọn, èrò nípa ìṣẹ̀dá ayé tí ó wà lábẹ́ ìṣe ìbílẹ̀ àti ti Kristẹni/Mùsùlùmí méjèèjì, àti Ifá gẹ́gẹ́ bí ètò iṣẹ́ dídá wà lábẹ́ 04-cosmology, 06-orisa, àti 05-ifa, a sì tọ́ka sí wọn dípò kí a tún wọn sọ níhìn-ín. Àwọn ogun ọ̀rúndún kọkàndínlógún, ìdásílẹ̀ Ẹmírétì Ìlọrin, àti ìbáṣepọ̀ àkókò amúnisìn tí ó fi ìlànà lélẹ̀ fún abala yìí wà lábẹ́ 03-history. Àwọn ètò àwùjọ Yorùbá ní gbogbogbòò, ìbátan, ìgbéyàwó, akọ-tabo, àti ètò ọrọ̀-ajé, wà lábẹ́ 09-social, èyí tí àwọn fáìlì abala yìí ń tọ́ka sí fún ipa tí ìṣàkóso alátẹnudẹ́nu ní lórí oríṣiríṣi ẹ̀sìn àti fún ètò ìdílé. Àwọn ètò ẹ̀sìn ti díásípórà Àtìláńtíìkì fúnrawọn, Lucumí, Candomblé, àti àṣà Orisha ti Kàríbíànì, wà lábẹ́ 08-diaspora.
How Christianity in Yorùbáland moved from mission denominations to the Aládùúrà prophetic churches to today's Pentecostal megachurches, and what Yorùbá cosmology continues to do inside all three.
How Islam took root in Yorùbáland centuries before Christianity, how Ìlọrin became its scholarly capital, and how Yorùbá Muslims built their own schools, associations, and clerical practice alongside the older òrìṣà tradition.
How Yoruba traditionalists organized themselves institutionally under the banner of Ìṣẹ̀ṣe, won civic recognition including a public holiday, and how the priesthood, urban space, and the ritual economy have adapted to city life and global demand.
How Yoruba families and towns hold Christianity, Islam, and indigenous Orisa devotion together at once, and the scholarly argument over whether "syncretism" is even the right word for what is happening.
How Yorùbá people actually live with three religious traditions at once, the real tensions, what scholars document about coexistence, and the full range of positions people hold.
How many practitioners there actually are and why nobody knows, the real relationship with Christianity and Islam including genuine syncretism, Susanne Wenger and the Osogbo grove, the Ooni and traditional authority, and the return-to-tradition movement.