Children's Rhymes and Chants
Traditional Yorùbá children's chants, game rhymes, and cautionary story-songs documented in play, performance, and communal recreation.
introhigh·
Loading…
Traditional Yorùbá children's chants, game rhymes, and cautionary story-songs documented in play, performance, and communal recreation.
Ọ̀rọ̀ Yorùbá tí a fà yọ, àwọn òwe, oríkì, ẹsẹ Ifá, orí-ọ̀rọ̀ ìtumọ̀, orúkọ Odù àti àwọn orísun wà gẹ́gẹ́ bí àkójọpọ̀ yìí ti kọ wọ́n sílẹ̀, ní gbogbo èdè.
Àwọn ewì àti orin eré ọmọdé Yorùbá jẹ́ àwọn ẹsẹ aláfẹnusọ tí ó ní ìwọ́hùn àti ègbè, tí a máa ń kọ ní àkókò eré, fàájì alẹ́ ti àwùjọ, àti nígbà ìtàn àlọ́ pípa [S1][S2]. Àwọn ewì wọ̀nyí ń ṣètò àwọn eré lílépa, eré ìfarasin, àti ìṣọ̀kan ìfagbáraṣe ti ara, nígbà tí wọ́n tún ń gbé àwọn ààlà ìwà rere àti àwọn ìtàn ìkìlọ̀ kọjá nípasẹ̀ ègbè àti ohùn orin [S2][S5]. Níwọ̀n bí a ti ń ṣe wọ́n ní pàtàkì láàárín ẹgbẹ́ ẹgbẹ́ ọmọdé ní àkókò fàájì ní gbangba, wọ́n ń da ìwọ́hùn, eré oníṣe, àti ìṣirawọ́ pọ̀ [S1][S2][S4].
Àkọsílẹ̀ yìí ṣe àfihàn àkójọ pàtàkì ti àwọn ewì ọmọdé àbáláyé Yorùbá tí a kọ sílẹ̀, nípa títò àwọn ọ̀rọ̀ àtìbẹ̀rẹ̀, àlàyé ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan, àwọn ìtọ́nisọ́nà fún ṣíṣe é, àti àwọn ipa ètò wọn nínú títọ́ ọmọdé dọ́gbọ́n ní àwùjọ. Àwọn irúfẹ́ eré mìíràn tí ó bá a tan bíi eré orí pákó, orin àtẹ́wọ́, àti àwọn àkókò ìtàn àlọ́ pípa ni a tọ́ka sí nínú [[children-ayo-olopon]], [[children-ten-ten]], àti [[children-moonlight-play]].
Àwọn ewì ọmọdé àti orin eré ní àwọn àwùjọ Yorùbá gbilẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àṣà àtẹnudẹ́nu tí a kò kọ sílẹ̀, èyí tí a fi ránṣẹ́ tààràtà láti ìran dé ìran ọmọdé nínú àwọn agbo ilé àti àwọn ojúde ìta [S1][S4].
Sáà ṣáájú ọ̀rúndún kọkàndínlógún àti sáà ìjọba ọba. Ní àwọn àgbàlá ibùgbé àti àwọn agbègbè ìgbèríko, àwọn orin eré ìta ń to fàájì alẹ́ ti àwùjọ lẹ́sẹẹsẹ, tí ń kọ́ àwọn ọmọdé ní ìṣọ́ra, ìmúratán ti ara, àti ìwọ́hùn [S1][S2]. Àwọn orin ìtàn tí ó wà nínú ìtàn àbáláyé jẹ́ ohun ìránnilétí fún àwọn ìtàn àtijọ́ àti ti ìwà rere [S5].
Àwọn ìyípadà ọ̀rúndún kọkàndínlógún àti ìfarakora pẹ̀lú àwọn míṣọ́nnárì. Àwọn ìdàrúdàpọ̀ ti àwọn ogun ọ̀rúndún kọkàndínlógún yí àwọn àwòrán ibùgbé àwùjọ padà, nígbà tí dídé àwọn ilé-ẹ̀kọ́ míṣọ́nnárì ti Ìwọ̀-oòrùn ní àárín sí òpin ọ̀rúndún kọkàndínlógún mú fàájì yàrá ikawe tí a ṣètò wá [S4]. Àwọn ewì ìdárayá kan bá àwọn pápá ilé-ẹ̀kọ́ mu, tí wọ́n ń da àwọn eré orin àyíká ti gbangba àbáláyé pọ̀ mọ́ àwọn àkókò ìgbafẹ́ ti pápá ìṣeré [S3][S4].
Ìjọba amúnisìn títí dé òmìnira. Ní gbogbo ọ̀rúndún ogún, ìdàgbàsókè ìlú ńlá àti ìbísí àwọn ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ mú kí àwọn ewì bíi L'ábẹ́ Igi Ọ̀rọ́mbó àti Ta Ló Wà Ní Inú Ọgbà Náà di àwọn eré pápá ìṣeré pàtàkì ní gbogbo Western Nigeria [S3][S4].
Ìṣe ti ìgbàlódé àti ti ilẹ̀ òkèèrè. Lóde òní, àwọn ẹsẹ orin wọ̀nyí ṣì wà ní kíkọ káàkiri nínú àwọn ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀, àwọn ilé-ẹ̀kọ́ kékeré, àti àwọn eré àdúgbò jákèjádò Nigeria, nígbà tí wọ́n tún ń pa wọ́n mọ́ tí wọ́n sì ń gbé wọn kalẹ̀ nínú àwọn ètò àkọsílẹ̀ ti ilẹ̀ òkèèrè àti àwọn ibi ìpamọ́ àṣà ti orí ẹ̀rọ ayélujára [S1][S2][S5]. Ọjọ́ orí pàtó nínú ìtàn fún dídá ewì kọ̀ọ̀kan kò sí nínú àwọn àkọsílẹ̀ ibi ìpamọ́, bí àwọn àṣà àfẹnusọ ti ọmọdé ṣe ń tàn ká láìsí orúkọ olùkọ̀wé jákèjádò àwọn oríṣiríṣi ẹ̀ka-èdè [S1][S3].
Bójú Bójú ni orin gbòógì tí ń bá eré ìfarasin rìn ní gbogbo àwùjọ Yorùbá, tí ń fi ìbẹ̀rẹ̀ wíwá nǹkan lélẹ̀ tí ó sì ń mú kí àwọn olùfarasin tẹ̀lé òfin [S1]. Fún àtúnyẹ̀wò kíkún lórí eré ìfarasin náà fúnra rẹ̀, wo [[children-boju-boju]].
Boju boju
O
Oloro nbo
O
Epara mo
O
Se ki nsi?
Si si sin sii
Literal gloss (gloss by the corpus editors):
Ìtúmọ̀ àgbọ́yé (Mama Lisa's World) [S1]:
Bo ojú rẹ Ò Olóró ń bọ̀ Ò Ẹ fi ara yín pamọ́ Ò Ṣé kí n ṣí ojú? Ṣí i, ṣí i!
Ṣíṣe é àti àwọn òfin. Ọmọ kan tí a yàn yóò fi ọwọ́ rẹ̀ bo ojú tàbí kí ó tẹ ojú rẹ̀ mọ́ ògiri tàbí igi nígbà tí ó ń ṣe olórí orin náà [S1]. Àwọn ọmọdé yòókù yóò fọ́n ká láti wá ibi ìsápamọ́, tí wọ́n ń fi ègbè ohùn "O" dáhùn lẹ́yìn gbólóhùn kọ̀ọ̀kan [S1]. Olùwá yóò béèrè bóyá kí òun ṣí ojú òun (Ṣé kí n ṣí?); nígbà tí àwọn olùfarasin bá kígbe padà pẹ̀lú gbólóhùn àṣẹ Ṣí ṣí ṣín ṣí, olùwá yóò ṣí ojú rẹ̀ yóò sì bẹ̀rẹ̀ sí ní wá àwọn olùṣeré tí wọ́n fi ara pamọ́ [S1].
Àkóónú, ọjọ́ orí, àti agbègbè. Àwọn ọmọdé kéékèèké ń ṣe é jákèjádò Nigeria [S1]. Orin náà lo àwòrán Olóró (ẹ̀dá tí ń dẹ́rùbàni tàbí ẹlẹ́rù) láti fi kún ìpayà àti ìtara nínú kíkà-síwájú náà [S1].
Ẹkùn Mẹ́ran ("Ẹkùn Mú Ewúrẹ́") jẹ́ orin eré àyíká ti àbò àti lílé tí ó ní agbára gíga tí ń ṣe àfihàn ìbáṣepọ̀ ẹranko apanijẹ àti ẹran ọdẹ pẹ̀lú ìṣọ̀kan ẹgbẹ́ [S2]. Àwọn ìgbésẹ̀ eré ti ara ni a ṣe àlàyé wọn síwájú sí i nínú [[children-ijakadi]].
Ekun meran mee!
O tori bo igbo mee!
O torun bo dan mee!
O fe mu un mee!
Ko ma le mu o mee!
Oju ekun pon mee!
Iru ekun nle mee!
Literal gloss (gloss by the corpus editors):
Ìtúmọ̀ àgbọ́yé (Mama Lisa's World) [S2]:
Ẹkùn ń dọdẹ ewúrẹ́ mɛ́ɛ́! Ó ń wá inú igbó mɛ́ɛ́! Ó ń wá inú ìgbẹ́ mɛ́ɛ́! Ó fẹ́ mú un mɛ́ɛ́! Kò ní lè mú un mɛ́ɛ́! Ojú ẹkùn pọ́n mɛ́ɛ́! Ìrù ẹkùn ga sókè mɛ́ɛ́!
Ṣíṣe é àti àwọn òfin. Àwọn ọmọdé yóò dá òrùka tí ó fìdí múlẹ̀ dáadáa nípa dídìmú lọ́wọ́, èyí tí ń dúró fún agbègbè ààbò [S2]. Ọmọ kan nínú òrùka náà yóò ṣe ewúrẹ́ (ẹran), nígbà tí ọmọ mìíràn níta yóò ṣe ẹkùn (ẹkùn) [S2]. Ẹkùn yóò gbìyànjú láti ya àwọn apá tí a dè pọ̀ tàbí bọ́ sábẹ́ wọn láti fọwọ́kan ewúrẹ́ náà, nígbà tí òrùka náà yóò máa yí, tí yóò máa rẹwọ́ sílẹ̀, tí yóò sì máa gbé apá sókè láti dènà àbáwọlé ẹkùn àti láti ran àsálọ ewúrẹ́ náà lọ́wọ́ [S2]. Gbogbo àyíká náà yóò máa kọ ẹsẹ orin náà ní àpapọ̀, tí wọ́n ń fara wé igbe ewúrẹ́ (mɛ́ɛ́) ní òpin gbogbo ìlà [S2].
Àkóónú, ọjọ́-orí, àti agbègbè. Àwọn ọmọdé tí wọ́n ti tóó wọ ilé-ìwé ló máa ń ṣe é ní pápá gbangba àti ní àwọn agbo-ilé káàkiri Nigeria [S2]. Orin-ere náà tẹnumọ́ ìṣọ́ra, àjọṣepọ̀ láti dáàbò bo ara ẹni kúrò lọ́wọ́ ewu látòde, àti eré sísá [S2].
Ta Ló Wà Ní Inú Ọgbà Náà? ("Ta ló wà nínú ọgbà/àgbàlá náà?") jẹ́ eré orin agbada ti aṣègbè-àti-aṣèpè tí a ń lò ní pápá ìṣeré láti yan akẹgbẹ́ tàbí darí àwọn eré lẹ́sẹẹsẹ tí a ti ń lé ara wa [S3]. A ṣe àtúnpalẹ̀ àwọn eré yíyan-ẹni àti àwọn ewì yíyàn nínú [[children-counting-games]].
Ta lo wa ni inu ogba na.
Omo kekere kan ni.
Se kin wa wo.
Mawa wo.
O dara pupo.
Literal gloss (gloss by the corpus editors):
Ìtúmọ̀ àgbọ́yé (Mama Lisa's World) [S3]:
Ta ló wà nínú àgbàlá? Ọmọdé kékeré kan. Ǹjẹ́ mo lè wá wò ó? Rárá, má wá wò ó. Wá síhìn-ín kí o sì tẹ̀lé mi.
Ìṣe àti àwọn ìlànà. Àwọn ọmọdé yóò dúró ní àyíká tí wọ́n sì kọjú sí inú, wọ́n ń pàtẹ́wọ́ tàbí kí wọ́n máa kọrin ní ọ̀nà aṣèpè-àti-aṣègbè [S3]. Ọmọ kan yóò máa rìn kiri lẹ́yìn àyíká náà tàbí kí ó dúró sí àárín láti bẹ̀rẹ̀ àwọn ìbéèrè, nígbà tí àwọn akẹgbẹ́ yóò sì jọ máa gbè pẹ̀lú àwọn ìdáhùn [S3]. Ìfọ̀rọ̀wérọ̀ náà yóò yọrí sí lílé kiri tàbí yíyan olùṣeré mìíràn láti wọ inú àyíká [S3].
Àkóónú, ọjọ́-orí, àti agbègbè. Ó wọ́pọ̀ láàárín àwọn ọmọ ilé-ìwé jẹ́lé-o-sinmi àti alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ní Nigeria [S3]. Ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí eré àwùjọ fún yíyan-ẹni tí ń fún ìtẹ̀lé-orin ìfọ̀rọ̀wérọ̀ àti ìṣètò àpapọ̀ ẹgbẹ́ lókun [S3].
L'ábẹ́ Igi Ọ̀rọ́mbó ("Lábẹ́ Igi Ọsàn") jẹ́ orin aládùn àtọwọ́dọ́wọ́ fún ìgbádùn ní gbangba àti eré àjọṣepọ̀ àwùjọ [S4].
L'abe igi orombo
N'ibe l'agbe nsere wa
Inu wa dun, ara wa ya
L'abe igi orombo
Orombo, orombo, orombo, orombo
Literal gloss (gloss by the corpus editors):
Ìtúmọ̀ àgbọ́yé (Mama Lisa's World) [S4]:
Lábẹ́ igi ọsàn Níbi tí a ti ń ṣe àwọn eré wa Inú wa dùn, ara wa sì yá Lábẹ́ igi ọsàn Ọsàn, ọsàn, ọsàn, ọsàn
Ìṣe àti àwọn ìlànà. Àwọn ọmọdé máa ń kọ ọ́ nígbà tí wọ́n bá ń ṣeré ní gbangba láìjẹ́ ti àṣẹ, tí ó sì sábà máa ń wá pẹ̀lú àtẹ́wọ́ àjọpà, fífò sókè, tàbí gígbonra [S4]. Àwọn olùkọ́ àti àwọn ọmọ tí wọ́n dàgbà jù sábà máa ń lò ó gẹ́gẹ́ bí ewì tí ń fúnni lókun láti kó àwọn ẹgbẹ́ olùṣeré jọ sí ibì kan [S4].
Àkóónú, ọjọ́-orí, àti agbègbè. Àwọn ọmọ ilé-ìwé kíndágátènì àti alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ jákèjádò Nigeria [S4]. Orin náà ń buyì fún ayọ̀ àpapọ̀, agbára àti ìlera ara (ara yá), àti ibi ìbòji igi gẹ́gẹ́ bí ibi ìṣeré tí ó ní ààbò [S4].
Olúrónbí jẹ́ orin ìkìlọ̀ àtọwọ́dọ́wọ́ tí a fìdí rẹ̀ múlẹ̀ nínú ìtàn ẹ̀kọ́ rere Yorùbá olókìkí náà (ìtàn) tí orúkọ rẹ̀ jẹ́ bákan náà [S5]. Yàtọ̀ sí àwọn orin eré ìdíje, ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí orin ìtàn tí a máa ń kọ ní àkókò ìsọ̀tàn ní ìrọ̀lẹ́ [S5]. A tún ṣàgbéyẹ̀wò àwọn àṣà ìsọ̀tàn ìrọ̀lẹ́ síwájú sí i nínú [[children-moonlight-play]], tí a sì tún gbé àwọn ètò ẹ̀kọ́ wọn yẹ̀wò nínú [[children-what-the-games-teach]].
Oníkálukú jèjé ewúré.
Ewúré, ewúré.
Oníkálukú jèjé àgùtàn,
Agùtàn bòlòjò.
Olúrónbí jèjé omo re.
Omo re a pón bíi epo.
Olúrónbí ò.
Joun joun.
Ìrókò Joun joun.
Literal gloss (gloss by the corpus editors):
Ìtúmọ̀ àgbọ́yé (Mama Lisa's World) [S5]:
Àwọn kan fi ewúrẹ́ rúbọ, Ewúrẹ́, ewúrẹ́. Àwọn kan fi àgùntàn rúbọ, Àgùntàn tí ó dára. Olúrónbí fi ọmọ rẹ̀ rúbọ. Ọmọ rẹ̀ arẹwà tí ó pọ́n bọ̀lọ̀jọ̀, Olúrónbí o! Joun joun Igi Ìrókò, Joun joun.
Ìṣe àti àwọn ìlànà. Wọ́n máa ń kọ ọ́ nígbà àkókò ìsọ̀tàn (ìtàn àṣálẹ́) [S5]. Olùsọ̀tàn yóò sọ ìtàn àwọn obìnrin oníṣòwò tí wọ́n wá ọrọ̀ lọ́dọ̀ ẹ̀mí igi Ìrókò nípa jíjẹ́ ẹ̀jẹ́ [S5]. Nígbà tí àwọn obìnrin yòókù ṣèlérí ẹran-ọ̀sìn ilé (àwọn ewúrẹ́ àti àgùntàn), Olúrónbí tí ọ̀ràn náà ti tojú sú jẹ́jẹ̀ẹ́ láti fi ọmọ rẹ̀ arẹwà lélẹ̀ [S5]. Nígbà tí ọrọ̀ dé tí àkókò sì tó láti san ẹ̀jẹ́ náà, ó gbìyànjú láti fi ẹran dípò rẹ̀, ṣùgbọ́n ẹ̀mí igi náà béèrè pé dandan ni kí ó san ẹ̀jẹ́ pàtó tí ó jẹ́ [S5]. Àwọn olùgbọ́ tàbí àwọn ọmọdé yóò dara pọ̀ mọ́ ọn láti kọ ègbè orin náà Jọun jọun / Ìrókò jọun jọun láti fi ṣe àfihàn ìdájọ́ tí a kò lè yẹra fún [S5].
Àkóónú, ọjọ́-orí, àti agbègbè. Àwọn ọmọdé àti fún àwọn ọmọdé káàkiri Nigeria ló máa ń kọ ọ́ nígbà ìsọ̀tàn àlọ́ [S5]. Orin náà gbé ẹ̀kọ́ ìwà rere tí ó ṣe kedere wá tí ó ń kìlọ̀ lòdì sí jíjẹ́ ẹ̀jẹ́ láìronú, ojúkòkòrò, àti àìsan ẹ̀jẹ́ pàtàkì tí a jẹ́ [S5].
Ní gbogbo àwọn àkójọpọ̀ wọ̀nyí, àwọn orin-ere ọmọdé ń ṣe àwọn iṣẹ́ àwùjọ pàtó mélòó kan:
[S1] "Boju Boju", in Mama Lisa's World: Children's Songs and Rhymes from Around the World (Mama Lisa's World, Traditional Nigerian Children's Song). https://www.mamalisa.com
[S2] "Ekun Meran", in Mama Lisa's World: Children's Songs and Rhymes from Around the World (Mama Lisa's World, Traditional Nigerian Children's Song). https://www.mamalisa.com
[S3] "Ta lo wa ni inu ogba na", in Mama Lisa's World: Children's Songs and Rhymes from Around the World (Mama Lisa's World, Traditional Nigerian Children's Song). https://www.mamalisa.com
[S4] "L'abe igi orombo", in Mama Lisa's World: Children's Songs and Rhymes from Around the World (Mama Lisa's World, Traditional Nigerian Children's Song). https://www.mamalisa.com
[S5] "Oluronbi", in Mama Lisa's World: Children's Songs and Rhymes from Around the World (Mama Lisa's World, Traditional Nigerian Children's Song). https://www.mamalisa.com
A survey of traditional Yorùbá children's games, examining the performance rules, songs, spatial arrangements, and social functions of outdoor recreational play.
The Yoruba hide-and-seek game, its sung call-and-response opening, its rules, and the Òrò imagery embedded in the chant that most players no longer connect to the masquerade tradition it names.
An analysis of the traditional Yoruba children's court game sùwé, detailing its spatial layouts, rules of progression, property acquisition mechanics, developmental functions, and documented playground variants.
Structural mechanics, scoring systems, rhythmic pedagogy, and performance rules of Yoruba children's clapping and foot games.
Evening games, riddles, and folktales organized under the moonlight in Yoruba communities, their pedagogical mechanics, and their modern institutional decline.
An analysis of traditional Yoruba children's counting verses, play songs, and role selection mechanics, examining their pedagogical functions and poetic structures.