The 256 Odù: A Complete Reference Table

The 256 Odù: A Complete Reference Table · Ìpilẹ̀ṣẹ̀

Àwọn Odù 256 ló wà. Mẹ́rìndínlógún nínú wọn ní àpẹẹrẹ kan náà ní àwọn ìlà méjèèjì, àwọn sì ni olórí tàbí àgbà Odù; àwọn 240 tó kù jẹ́ àpapọ̀ àpẹẹrẹ méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Fáìlì yìí tò gbogbo àwọn 256 náà pẹ̀lú àmì wọn, ó fi àwọn ètò oríṣiríṣi tí wọ́n fi ń to àwọn mẹ́rìndínlógún olórí lẹ́sẹẹsẹ hàn, ó sì sọ ọ́ kedere pé kò sí ètò kan ṣoṣo tó jẹ́ gbogbogbòò.

Àmì ìfọkàntán lórí fáìlì yìí jẹ́ èyí tí a ń bára wa sọ̀rọ̀ lé lórí, a sì ṣe èyí nítorí ìdí pàtó kan tí a sì kọ sílẹ̀ dáadáa, kì í ṣe nítorí ìṣọ́ra lásán. Bascom ṣe àyẹ̀wò àwọn àtòjọ 86 ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ti àwọn àkàndá mẹ́rìndínlógún náà látinú àwọn orísun 61, ó sì rí i pé bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn orúkọ náà jẹ́ bákan náà jákèjádò Ilẹ̀ Yorùbá, àwọn Fọ̀n, àwọn Ewe, Cuba àti Brazil, ètò títò wọn kò rí bẹ́ẹ̀. Ètò kan ló gbajúmọ̀ jùlọ, tí ó fara hàn nínú 42 lára àwọn àtòjọ 86 náà, ṣùgbọ́n "a ti ṣe àkọsílẹ̀ àwọn ètò títò mọ́kànlélógún mìíràn" [S1] Orísun èyíkéyìí tí ó bá fi ètò kan hàn gẹ́gẹ́ bí àtòjọ tó tọ́ kan ṣoṣo ń sọ àsọdùn nípa ohun tí àkọsílẹ̀ fi hàn.

Ìpín sí apá méjì

Àṣà náà pín àwọn 256 náà sí ẹ̀ka méjì tí ipò wọn kò dọ́gba.

Àwọn àkàndá mẹ́rìndínlógún tí àwọn ìlà méjèèjì wọn bára mu ni a ń pè ní Ojú Odù (olórí Odù) tàbí Olódù. Abimbola lo Ojú Odù fún àwọn mẹ́rìndínlógún náà àti Ọmọ Odù tàbí Àmúlù Odù fún àwọn 240 tó kù, pẹ̀lú àfikún pé "a ka àwọn Ojú Odù sí àgbà púpọ̀ sí àwọn Odù kéékèèké" [S2] Bascom kọ ọ́ sílẹ̀ pé gbogbo àwọn 256 náà ni a mọ̀ sí odù, pé àwọn àkàndá tí ó jẹ́ tọkọtaya "ni a lè yà sọ́tọ̀ gẹ́gẹ́ bí olodu," àti pé àwọn yòókù jẹ́ "amulumala, gẹ́gẹ́ bí Ogunbiyi ti sọ, tàbí amulu lásán tàbí àpapọ̀, gẹ́gẹ́ bí àwọn olùsọfúnni ní Ifẹ̀ ti sọ" [S1] Ó sọ pé kò sí ọ̀rọ̀ pàtó kan ṣoṣo tí ó ya àwọn àpẹẹrẹ ìlà ìpìlẹ̀ mẹ́rìndínlógún sọ́tọ̀ kúrò lára àwọn àkàndá 256 náà [S1].

Ètò ipò tẹ̀lé ìpín yìí pátápátá: "Àwọn àkàndá mẹ́rìndínlógún tí ó jẹ́ tọkọtaya ga ju gbogbo àwọn àmúlù lọ" [S1] Èyí ṣe pàtàkì nínú iṣẹ́ ṣíṣe, nítorí pé ìlànà bẹ́ẹ̀ni/bẹ́ẹ̀kọ́ tí a ṣàlàyé rẹ̀ nínú fáìlì 05 ń ṣiṣẹ́ nípa fífi ipò àgbà ti ìdà méjì wé ara wọn.

Ìfúnlórúkọ

Òfin ìfúnlórúkọ náà tẹ̀lé ìlànà tí a kò lè yí padà tí ó sì wá tààràtà látinú àṣà ìtọ́sọ́nà tí a fìdí rẹ̀ múlẹ̀ nínú fáìlì 02.

Àkàndá tí àwọn ìlà méjèèjì rẹ̀ bá bára mu ń gba orúkọ ìlà náà pẹ̀lú Méjì (two, both). Abimbola: "Gbogbo àwọn àmì Odù tí wọ́n jẹ́ bákan náà ní apá ọ̀tún àti apá òsì ló ń ru ọ̀rọ̀ náà Méjì àyàfi nínú ti Ogbè níbi tí ọ̀rọ̀ náà Èjì (orúkọ kúkúrú fún Méjì) ti ń wáyé" [S2] Nítorí náà Ọ̀yẹ̀kú Méjì, Ìwòrì Méjì, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, ṣùgbọ́n Èjì Ogbè dípò Ogbè Méjì, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ọ̀nà méjèèjì ni a rí ẹ̀rí wọn tí Bascom sì to "Ogbe Meji, Eji Ogbe" pọ̀ [S1].

Àkàndá tí àwọn ìlà rẹ̀ bá yàtọ̀ síra ń gba àwọn orúkọ méjèèjì, ìlà apá ọ̀tún ni yóò kọ́kọ́ wá. Bascom: "Orúkọ apá ọ̀tún ló ń ṣáájú ti apá òsì" [S1] Ìṣàlàyé Abimbola: Ogbégúndá jẹ́ "àpapọ̀ Ogbè ní apá ọ̀tún àti Ògúndá ní apá òsì" [S2]

Àwọn orúkọ àpapọ̀ ń súnkì púpọ̀ nínú ọ̀rọ̀ sísọ, èyí sì ni olórí orísun ìdàrúdàpọ̀ nígbà tí a bá ń fi àwọn àtòjọ wé ara wọn. Ogbè àti Ọ̀yẹ̀kú ni a ń kọ ní Ogbè Ọ̀yẹ̀kú tí a sì ń pè ní Ogbèyèkú. Ogbè àti Ògúndá ń di Ogbégúndá, èyí tí Abimbola sọ pé a tún mọ̀ sí Ogbèyọ̀nú [S2]. Ogbè àti Òdí ń jáde gẹ́gẹ́ bí Ogbèdí, Ìrosùn àti Ogbè gẹ́gẹ́ bí Ìrosùngbèmí, Òwónrín àti Ogbè gẹ́gẹ́ bí Òwónrínsogbè [S2]. Àwọn ọ̀nà pípè tí a súnkì wọ̀nyí ni àwọn aṣeṣẹ́ ń lò gidi, àtòjọ tí a kọ ní àwọn ọ̀nà sísúnkì àti àtòjọ tí a kọ lẹ́kùn-únrẹ́rẹ́ sì lè dà bí ètò méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ nígbà tí wọ́n jẹ́ bákan náà gan-an.

Tábìlì tí ó wà nísàlẹ̀ yìí fúnni ní àwọn ọ̀nà kíkún jákèjádò, nítorí pé wọn kò ní ìṣiyèmejì kankan.

Àwọn olórí Odù mẹ́rìndínlógún: àwọn ètò oríṣiríṣi tí ń bá ara wọn díje

Bascom tẹ àwọn ètò méjì sí ẹ̀gbẹ́ ara wọn, ìyàtọ̀ tí ó wà láàárín wọn sì ni kókó pàtàkì nínú fáìlì yìí [S1].

#	Ètò Ifẹ̀ (Tábìlì 3A Bascom)	Àmì	Ètò Gúúsù-Ìwọ̀-Oòrùn (Tábìlì 3B Bascom)	Àmì
1	Ogbè	`1111`	Ogbè	`1111`
2	Ọ̀yẹ̀kú	`2222`	Ọ̀yẹ̀kú	`2222`
3	Ìwòrì	`2112`	Ìwòrì	`2112`
4	Òdí (Èdì)	`1221`	Òdí (Èdì)	`1221`
5	Ọ̀bàrà	`1222`	Ìrosùn	`1122`
6	Ọ̀kànràn	`2221`	Òwónrín	`2211`
7	Ìrosùn	`1122`	Ọ̀bàrà	`1222`
8	Òwónrín	`2211`	Ọ̀kànràn	`2221`
9	Ògúndá	`1112`	Ògúndá	`1112`
10	Ọ̀sá	`2111`	Ọ̀sá	`2111`
11	Ìrẹtẹ̀	`1121`	Ìká	`2122`
12	Òtúrá	`1211`	Òtúrúpọ̀n	`2212`
13	Òtúrúpọ̀n	`2212`	Òtúrá	`1211`
14	Ìká	`2122`	Ìrẹtẹ̀	`1121`
15	Ọ̀ṣẹ́	`1212`	Ọ̀ṣẹ́	`1212`
16	Òfún	`2121`	Òfún	`2121`

Àwọn méjèèjì bára mu ní àwọn ipò 1-4, 9-10, àti 15-16. Wọn kò bára mu ní 5-8, níbi tí tọkọtaya Ọ̀bàrà/Ọ̀kànràn àti tọkọtaya Ìrosùn/Òwónrín ti pàṣípààrọ̀ àyè, àti ní 11-14, níbi tí tọkọtaya Ìrẹtẹ̀/Òtúrá àti tọkọtaya Òtúrúpọ̀n/Ìká ti pàṣípààrọ̀ àyè tí àwọn ẹ̀yà inú tọkọtaya kọ̀ọ̀kan sì tún tò padà.

Àtòjọ Abimbola, tí a fúnni lọ́tọ̀ nínú Sixteen Great Poems of Ifá, bá ètò gúúsù-ìwọ̀-oòrùn mu gan-an: Èjì Ogbè, Ọ̀yẹ̀kú, Ìwòrì, Òdí, Ìrosùn, Òwónrín, Ọ̀bàrà, Ọ̀kànràn, Ògúndá, Ọ̀sá, Ìká, Òtúurúpọ̀n, Òtúà, Ìrẹtẹ̀, Ọ̀ṣẹ́, Òfún [S2]. Ó ṣàpèjúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí "ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn babaláwo jákèjádò Ilẹ̀ Yorùbá gbà wọlé" nígbà tí ó sì gbà pé "àwọn ìyàtọ̀ àdúgbò pàtàkì kan wà," ó sì parí èrò sí pé lẹ́yìn gbígbé àwọn ìyàtọ̀ èdè yẹ̀wò àtòjọ náà "yóò dà bí èyí tí ó ní ìtẹ́wọ́gbà àti ẹ̀tọ́ gbogbogbòò" [S2]

Àwọn àkọsílẹ̀ Bascom ta ko àbá ìjẹ́-gbogbogbòò náà nígbà tí ó sì tì àbá ìjẹ́-ti-ọ̀pọ̀lọpọ̀ lẹ́yìn. Ètò rẹ̀ tó gbajúmọ̀ jùlọ, tó bá ti Abimbola mu, fara hàn nínú 42 lára àwọn àtòjọ 86, ìyẹn ni pé, nínú ìdajì [S1]. Èyí jẹ́ iye tó pọ̀ tó láti pè é ní ìwọ̀n tó wọ́pọ̀ ṣùgbọ́n tí ó kéré jù láti pè é ní gbogbogbòò.

Ìpínkiri agbègbè ti àìfaramọ́ náà

Bascom to àwọn ìyàtọ̀ wọ̀nyí sí àwọn agbègbè dípò kí ó kà wọ́n sí ariwo lásán, èyí tí ó jẹ́ ohun tó wúlò jùlọ nínú àkọsílẹ̀ rẹ̀.

Àwọn àyípadà wọ̀nyí "sopọ̀ púpọ̀ mọ́ agbègbè Ifẹ̀, Ilésà, Èkìtì, àti Ìgbómìnà, ní àríwá-ìlà-oòrùn; nígbà tí àpẹẹrẹ tó gbajúmọ̀ jùlọ sopọ̀ ní pàtàkì mọ́ Lagos, Òde Rẹ́mọ lẹ́bàá ààlà Abẹ́òkúta ti Ìpínlẹ̀ Ìjẹ̀bú, àti àwọn ìpínlẹ̀ Abẹ́òkúta àti Ìbàdàn ní gúúsù-ìwọ̀-oòrùn" [S1] Ètò Ifẹ̀ tí ó tẹ̀lé nínú ìwé tirẹ̀ jẹ́ èyí tí àwọn babaláwo Ifẹ̀ mẹ́rin fún un tí Wyndham fún Ifẹ̀, Odumọlayọ fún Ilésà, àti Clarke fún Òmù ní Ìgbómìnà sì tún fìdí rẹ̀ múlẹ̀ lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ [S1].

Nítorí náà, ìyapa náà jẹ́ ti àríwá-ìlà-oòrùn lòdì sí gúúsù-ìwọ̀-oòrùn, pẹ̀lú Ilé-Ifẹ̀ fúnra rẹ̀, tí í ṣe ibùdó ètùtù fún ayé Yorùbá, ní ẹ̀gbẹ́ tí iye wọn kéré. Ó yẹ kí a fiyèsí èyí dáradára. Ìlú tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àkọsílẹ̀ Yorùbá kà sí orísun Ifá kò lo ètò tọ̀wọ̀ tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àkójọ ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀.

Bascom ṣọ́ra nípa iye nínú àwọn ìyàtọ̀ wọ̀nyí tí ó jẹ́ ojúlówó: "Kò sí àní-àní pé díẹ̀ nínú àwọn wọ̀nyí kò tọ̀nà, ṣùgbọ́n àwọn mìíràn fi hàn kedere pé ìyàtọ̀ láàárín àwọn agbègbè ló fà á" [S1] Ètò tọ̀wọ̀ mìíràn mọ́kànlélógún tí a kọ sílẹ̀ kò túmọ̀ sí àṣà àbáláyé mọ́kànlélógún tí ń bẹ láàyè. Àṣìṣe lákòókò ìkójọpọ̀ ni àwọn kan. A kò lè mọ iye wọn pàtó látinú àkọsílẹ̀ tí a tẹ̀ jáde.

Ìdíjú Òfún àti Òwónrín

Ètò tọ̀wọ̀ náà kò tilẹ̀ tẹ̀lé ọ̀nà kan ṣoṣo tí ó tọ́ gbańgba, èyí sì jẹ́ ohun tí a kọ sílẹ̀ dípò kí a kàn lérò.

Bascom: "Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a tò ó sí ipò kẹrìndínlógún, Òfún dọ́gba ní ipò pẹ̀lú Ọ̀wọ̀nrin, ní ipò kẹjọ" [S1] Òfin rẹ̀ ni pé ipò àkọ́kọ́ ń yí padà nípa èwo nínú wọn tí a kọ́kọ́ dáfá: "Òfún Méjì ga ju Ọ̀wọ̀nrin Méjì lọ nígbà tí a bá kọ́kọ́ da Òfún Méjì; ṣùgbọ́n nígbà tí a bá kọ́kọ́ da Ọ̀wọ̀nrin Méjì, ó ga ju Òfún Méjì lọ" [S1] Ìdọ́gba kan náà yìí ń tẹ̀síwájú nínú gbogbo àpapo tí ó ní àwọn méjèèjì nínú: "Òfún Ogbè àti Ọ̀wọ̀nrin Ogbè dọ́gba, gẹ́gẹ́ bí Òfún Ọ̀yẹ̀ku àti Ọ̀wọ̀nrin Ọ̀yẹ̀ku ṣe dọ́gba, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ," pẹ̀lú "Ogbè Òfún àti Ogbè Ọ̀wọ̀nrin tí wọ́n jọ pín ipò kẹtalélógún, Ọ̀yẹ̀ku Òfún àti Ọ̀yẹ̀ku Ọ̀wọ̀nrin tí wọ́n dọ́gba fún ipò kejìdínlógójì" [S1]

Ètò tọ̀wọ̀ kan nínú èyí tí èròjà kan wà ní ipò kẹrìndínlógún àti ipò kẹjọ lẹ́ẹ̀kan náà, tí a sì ń yanjú ìdọ́gba nípa ètò ìdáfá, kì í ṣe ètò tọ̀wọ̀ pípé. Ìgbékalẹ̀ èyíkéyìí nípa àwọn 256 náà gẹ́gẹ́ bí ọ̀wọ́ nọ́ḿbà tí ó tò lẹ́sẹẹsẹ láìsí ìdíjú, títí kan èyí tí ó wà nísàlẹ̀ yìí, jẹ́ mímú ohun tí àwọn orísun kọ sílẹ̀ rọrùn lásán.

Àṣà àbáláyé náà fi ìtàn ṣàlàyé ohun tí ó yàtọ̀ yìí. Bascom kọ àkọsílẹ̀ láti ẹnu babaláwo kan pé Òfún Méjì ni àkọ́bí nínú gbogbo àwọn odù tí ó sì jẹ ọba, pé nǹkan bàjẹ́, pé Ifá rán Ogbè Méjì wálẹ̀ láti rọ́pò rẹ̀, pé àwọn odù yòókù fi Òfún sílẹ̀ ní kọ̀ọ̀kan lọ sí ilé Ogbè, pé Òfún dá wà tí ó sì wá kan ilẹ̀kùn nígbẹ̀yìn tí wọ́n sì sọ egungun àjọyọ̀ sí i tí wọ́n sì sọ fún un pé òun wà nísàlẹ̀ gbogbo wọn, pé ó bá gbogbo odù jà ní tẹ̀léra títí ó fi dé ọ̀dọ̀ Òwónrín Méjì, àti pé lẹ́yìn tí àwọn méjèèjì jà láìsí ẹni tí ó borí, Ifá pàṣẹ pé kí wọ́n dọ́gba ní ipò, kí wọ́n sì máa gba ipò àkọ́kọ́ lákòókò wọn [S1]. Bascom ṣe àkíyèsí àlàyé babaláwo náà lórí ètò ìsinsìnyí: a ń sọ̀rọ̀ nípa Ogbè Méjì gẹ́gẹ́ bí baba gbogbo àwọn odù, "bó tilẹ̀ jẹ́ pé èyí kàn ń tọ́ka sí ètò tọ̀wọ̀ rẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí" [S1].

Àkọsílẹ̀ ọ̀tọ̀ mìíràn fi hàn pé Ògúndá Méjì bá Òfún jà fún ipò tí ó sì lọ sí ìparí pátápátá nítorí ìbínú "bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó lágbára ju Ògúndá Méjì lọ," nígbà tí àwọn babaláwo méjì mìíràn sọ pé Òwónrín ni ó bá Òfún jà [S1]. Àṣà àbáláyé náà kò fẹnu kò lórí ìdí rẹ̀, ṣùgbọ́n wọ́n fẹnu kò lórí àbájáde rẹ̀.

Òfún tún ní àkànṣe ìwà mìíràn: àwọn oògùn tó lágbára jùlọ lára àwọn oògùn wà mọ́ ọn lára, èèwọ̀ ni fún eṣinṣin láti bà lé e, nígbà tí a bá sì da á, a máa ń "tì í" lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ nípa yíyí ọ̀kan nínú àwọn èso ọ̀pẹ̀lẹ̀ padà kí ó lè di odù mìíràn [S1].

Èwo nínú àwọn àpapo odù ló jẹ́ àgbà

Kódà ìbéèrè nípa èwo nínú àwọn 240 náà ló kọ́kọ́ wá kò tíì ní ìpinnu. Bascom: "Gẹ́gẹ́ bí àwọn olùsọ kan ti sọ, Ọ̀ṣẹ́ Òtúrá, gẹ́gẹ́ bí ikọ̀ àwọn odù méjì-méjì, tẹ̀lé wọn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ó sì ga ju gbogbo àwọn àpapo odù mìíràn lọ; ṣùgbọ́n àwọn mìíràn ka Ogbè Ọ̀yẹ̀kú sí olórí àwọn àpapo odù, ẹsẹ kan sì tọ́ka sí 'Ogbe Ọ̀yẹ̀ku, baba àwọn àpapo odù'" [S1]

Ó tún ṣe àkíyèsí pé Epega, Ogunbiyi, àti McClelland fúnni ní ètò tọ̀wọ̀ kan níbi tí Òfún Méjì wà ní ipò kẹrìndínlógún tí Ogbè Ọ̀yẹ̀kú, Ọ̀yẹ̀kú Ogbè, Ogbè Ìwòrì, Ìwòrì Ogbè sì tẹ̀lé e lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ó sì fi àkíyèsí pàtàkì kan kún un: níwọ̀n bí àwọn odù Òfún ti wà ní ìkẹyìn nínú ọ̀wọ́ kọ̀ọ̀kan níbẹ̀ dípò kí wọ́n dọ́gba pẹ̀lú Òwónrín, "èyí lè jẹ́ ètò tí a fi ń kọ́ àwọn odù náà, dípò ipò tọ̀wọ̀ gidi wọn" [S1]. Ètò ìkẹ́kọ̀ọ́ àti ètò ipò àgbà kì í ṣe ohun kan náà, àwọn àkójọ tí ń wà ní ìgboro sì ń dà wọ́n pọ̀.

Ìpinnu Bascom fúnra rẹ̀ ni láti fi kíkọ́ ètò gidi náà lélẹ̀ sílẹ̀ kí ó sì tẹ̀lé àdéhùn kan: "Nítorí àwọn àìdánilójú àti nítorí àwọn ìyàtọ̀ tó hàn kedere láti ọ̀dọ̀ babaláwo kan sí òmíràn, a ti tẹ̀lé ètò tí ó rọrùn jù níbí nínú síṣe nọ́ḿbà àwọn ẹsẹ, fún ìrọ̀rùn lásán" [S1].

Àtẹ pípé ti àwọn 256

Síṣe nọ́ḿbà tí ó wà nísàlẹ̀ ń tẹ̀lé àdéhùn tí Bascom sọ gan-an: ètò Ifẹ̀ fún àwọn odù àkọ́kọ́, pẹ̀lú ọ̀wọ́ apá ọ̀tún tí a kò yí padà nínú ìpín kọ̀ọ̀kan ti mẹ́rìndínlógún nígbà tí ọ̀wọ́ apá òsì ń tò gbogbo àwọn mẹ́rìndínlógún lẹ́sẹẹsẹ. Bascom gbé e kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí "1-16. Ogbe Meji, Ogbe Ọ̀yẹ̀ku, Ogbe Iwori, Ogbe Edi ..... Ogbe Ofun; 17-32. Ọ̀yẹ̀ku Ogbe, Ọ̀yẹ̀ku Meji, Ọ̀yẹ̀ku Iwori, Ọ̀yẹ̀ku Edi ... Ọ̀yẹ̀ku Ofun; 240-256. Ofun Ogbe, Ofun Ọ̀yẹ̀ku, Ofun Iwori, Ofun Edi ..... Ofun Meji" [S1]

Ka àmì náà gẹ́gẹ́ bí RIGHT|LEFT, ọ̀wọ́ kọ̀ọ̀kan láti òkè dé ìsàlẹ̀, 1 fún àmì ẹlẹ́yọ kan àti 2 fún àmì méjì, ní ìbámu pẹ̀lú àkọsílẹ̀ tí a fi lélẹ̀ nínú fáìlì 02.

Ìkìlọ̀ mẹ́ta ṣáájú àtẹ náà. Àkọ́kọ́, àwọn nọ́ḿbà wọ̀nyí jẹ́ fún ìrọ̀rùn ìtòlẹ́sẹẹsẹ Bascom, wọn kì í sì ṣe ètò ipò àgbà; òun fúnra rẹ̀ sọ bẹ́ẹ̀ [S1]. Èkejì, ìran tí ń lo ètò gúúsù-ìwọ̀-oòrùn yóò to àwọn odù 256 kan náà wọ̀nyí ní ọ̀nà mìíràn. Ẹ̀kẹta, a kọ àwọn orúkọ náà ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́; àwọn oníṣẹ́ ń lo àwọn àkékúrú orúkọ.

#	Orúkọ	Ààmì (ọ̀tún\|òsì)
1	Èjì Ogbè	`1111\|1111`
2	Ogbè Ọ̀yẹ̀kú	`1111\|2222`
3	Ogbè Ìwòrì	`1111\|2112`
4	Ogbè Òdí	`1111\|1221`
5	Ogbè Ọ̀bàrà	`1111\|1222`
6	Ogbè Ọ̀kànràn	`1111\|2221`
7	Ogbè Ìrosùn	`1111\|1122`
8	Ogbè Òwónrín	`1111\|2211`
9	Ogbè Ògúndá	`1111\|1112`
10	Ogbè Ọ̀sá	`1111\|2111`
11	Ogbè Ìrẹtẹ̀	`1111\|1121`
12	Ogbè Òtúrá	`1111\|1211`
13	Ogbè Òtúrúpọ̀n	`1111\|2212`
14	Ogbè Ìká	`1111\|2122`
15	Ogbè Ọ̀ṣẹ́	`1111\|1212`
16	Ogbè Òfún	`1111\|2121`
17	Ọ̀yẹ̀kú Ogbè	`2222\|1111`
18	Ọ̀yẹ̀kú Méjì	`2222\|2222`
19	Ọ̀yẹ̀kú Ìwòrì	`2222\|2112`
20	Ọ̀yẹ̀kú Òdí	`2222\|1221`
21	Ọ̀yẹ̀kú Ọ̀bàrà	`2222\|1222`
22	Ọ̀yẹ̀kú Ọ̀kànràn	`2222\|2221`
23	Ọ̀yẹ̀kú Ìrosùn	`2222\|1122`
24	Ọ̀yẹ̀kú Òwónrín	`2222\|2211`
25	Ọ̀yẹ̀kú Ògúndá	`2222\|1112`
26	Ọ̀yẹ̀kú Ọ̀sá	`2222\|2111`
27	Ọ̀yẹ̀kú Ìrẹtẹ̀	`2222\|1121`
28	Ọ̀yẹ̀kú Òtúrá	`2222\|1211`
29	Ọ̀yẹ̀kú Òtúrúpọ̀n	`2222\|2212`
30	Ọ̀yẹ̀kú Ìká	`2222\|2122`
31	Ọ̀yẹ̀kú Ọ̀ṣẹ́	`2222\|1212`
32	Ọ̀yẹ̀kú Òfún	`2222\|2121`
33	Ìwòrì Ogbè	`2112\|1111`
34	Ìwòrì Ọ̀yẹ̀kú	`2112\|2222`
35	Ìwòrì Méjì	`2112\|2112`
36	Ìwòrì Òdí	`2112\|1221`
37	Ìwòrì Ọ̀bàrà	`2112\|1222`
38	Ìwòrì Ọ̀kànràn	`2112\|2221`
39	Ìwòrì Ìrosùn	`2112\|1122`
40	Ìwòrì Òwónrín	`2112\|2211`
41	Ìwòrì Ògúndá	`2112\|1112`
42	Ìwòrì Ọ̀sá	`2112\|2111`
43	Ìwòrì Ìrẹtẹ̀	`2112\|1121`
44	Ìwòrì Òtúrá	`2112\|1211`
45	Ìwòrì Òtúrúpọ̀n	`2112\|2212`
46	Ìwòrì Ìká	`2112\|2122`
47	Ìwòrì Ọ̀ṣẹ́	`2112\|1212`
48	Ìwòrì Òfún	`2112\|2121`
49	Òdí Ogbè	`1221\|1111`
50	Òdí Ọ̀yẹ̀kú	`1221\|2222`
51	Òdí Ìwòrì	`1221\|2112`
52	Òdí Méjì	`1221\|1221`
53	Òdí Ọ̀bàrà	`1221\|1222`
54	Òdí Ọ̀kànràn	`1221\|2221`
55	Òdí Ìrosùn	`1221\|1122`
56	Òdí Òwónrín	`1221\|2211`
57	Òdí Ògúndá	`1221\|1112`
58	Òdí Ọ̀sá	`1221\|2111`
59	Òdí Ìrẹtẹ̀	`1221\|1121`
60	Òdí Òtúrá	`1221\|1211`
61	Òdí Òtúrúpọ̀n	`1221\|2212`
62	Òdí Ìká	`1221\|2122`
63	Òdí Ọ̀ṣẹ́	`1221\|1212`
64	Òdí Òfún	`1221\|2121`
65	Ọ̀bàrà Ogbè	`1222\|1111`
66	Ọ̀bàrà Ọ̀yẹ̀kú	`1222\|2222`
67	Ọ̀bàrà Ìwòrì	`1222\|2112`
68	Ọ̀bàrà Òdí	`1222\|1221`
69	Ọ̀bàrà Méjì	`1222\|1222`
70	Ọ̀bàrà Ọ̀kànràn	`1222\|2221`
71	Ọ̀bàrà Ìrosùn	`1222\|1122`
72	Ọ̀bàrà Òwónrín	`1222\|2211`
73	Ọ̀bàrà Ògúndá	`1222\|1112`
74	Ọ̀bàrà Ọ̀sá	`1222\|2111`
75	Ọ̀bàrà Ìrẹtẹ̀	`1222\|1121`
76	Ọ̀bàrà Òtúrá	`1222\|1211`
77	Ọ̀bàrà Òtúrúpọ̀n	`1222\|2212`
78	Ọ̀bàrà Ìká	`1222\|2122`
79	Ọ̀bàrà Ọ̀ṣẹ́	`1222\|1212`
80	Ọ̀bàrà Òfún	`1222\|2121`
81	Ọ̀kànràn Ogbè	`2221\|1111`
82	Ọ̀kànràn Ọ̀yẹ̀kú	`2221\|2222`
83	Ọ̀kànràn Ìwòrì	`2221\|2112`
84	Ọ̀kànràn Òdí	`2221\|1221`
85	Ọ̀kànràn Ọ̀bàrà	`2221\|1222`
86	Ọ̀kànràn Méjì	`2221\|2221`
87	Ọ̀kànràn Ìrosùn	`2221\|1122`
88	Ọ̀kànràn Òwónrín	`2221\|2211`
89	Ọ̀kànràn Ògúndá	`2221\|1112`
90	Ọ̀kànràn Ọ̀sá	`2221\|2111`
91	Ọ̀kànràn Ìrẹtẹ̀	`2221\|1121`
92	Ọ̀kànràn Òtúrá	`2221\|1211`
93	Ọ̀kànràn Òtúrúpọ̀n	`2221\|2212`
94	Ọ̀kànràn Ìká	`2221\|2122`
95	Ọ̀kànràn Ọ̀ṣẹ́	`2221\|1212`
96	Ọ̀kànràn Òfún	`2221\|2121`
97	Ìrosùn Ogbè	`1122\|1111`
98	Ìrosùn Ọ̀yẹ̀kú	`1122\|2222`
99	Ìrosùn Ìwòrì	`1122\|2112`
100	Ìrosùn Òdí	`1122\|1221`
101	Ìrosùn Ọ̀bàrà	`1122\|1222`
102	Ìrosùn Ọ̀kànràn	`1122\|2221`
103	Ìrosùn Méjì	`1122\|1122`
104	Ìrosùn Òwónrín	`1122\|2211`
105	Ìrosùn Ògúndá	`1122\|1112`
106	Ìrosùn Ọ̀sá	`1122\|2111`
107	Ìrosùn Ìrẹtẹ̀	`1122\|1121`
108	Ìrosùn Òtúrá	`1122\|1211`
109	Ìrosùn Òtúrúpọ̀n	`1122\|2212`
110	Ìrosùn Ìká	`1122\|2122`
111	Ìrosùn Ọ̀ṣẹ́	`1122\|1212`
112	Ìrosùn Òfún	`1122\|2121`
113	Òwónrín Ogbè	`2211\|1111`
114	Òwónrín Ọ̀yẹ̀kú	`2211\|2222`
115	Òwónrín Ìwòrì	`2211\|2112`
116	Òwónrín Òdí	`2211\|1221`
117	Òwónrín Ọ̀bàrà	`2211\|1222`
118	Òwónrín Ọ̀kànràn	`2211\|2221`
119	Òwónrín Ìrosùn	`2211\|1122`
120	Òwónrín Méjì	`2211\|2211`
121	Òwónrín Ògúndá	`2211\|1112`
122	Òwónrín Ọ̀sá	`2211\|2111`
123	Òwónrín Ìrẹtẹ̀	`2211\|1121`
124	Òwónrín Òtúrá	`2211\|1211`
125	Òwónrín Òtúrúpọ̀n	`2211\|2212`
126	Òwónrín Ìká	`2211\|2122`
127	Òwónrín Ọ̀ṣẹ́	`2211\|1212`
128	Òwónrín Òfún	`2211\|2121`
129	Ògúndá Ogbè	`1112\|1111`
130	Ògúndá Ọ̀yẹ̀kú	`1112\|2222`
131	Ògúndá Ìwòrì	`1112\|2112`
132	Ògúndá Òdí	`1112\|1221`
133	Ògúndá Ọ̀bàrà	`1112\|1222`
134	Ògúndá Ọ̀kànràn	`1112\|2221`
135	Ògúndá Ìrosùn	`1112\|1122`
136	Ògúndá Òwónrín	`1112\|2211`
137	Ògúndá Méjì	`1112\|1112`
138	Ògúndá Ọ̀sá	`1112\|2111`
139	Ògúndá Ìrẹtẹ̀	`1112\|1121`
140	Ògúndá Òtúrá	`1112\|1211`
141	Ògúndá Òtúrúpọ̀n	`1112\|2212`
142	Ògúndá Ìká	`1112\|2122`
143	Ògúndá Ọ̀ṣẹ́	`1112\|1212`
144	Ògúndá Òfún	`1112\|2121`
145	Ọ̀sá Ogbè	`2111\|1111`
146	Ọ̀sá Ọ̀yẹ̀kú	`2111\|2222`
147	Ọ̀sá Ìwòrì	`2111\|2112`
148	Ọ̀sá Òdí	`2111\|1221`
149	Ọ̀sá Ọ̀bàrà	`2111\|1222`
150	Ọ̀sá Ọ̀kànràn	`2111\|2221`
151	Ọ̀sá Ìrosùn	`2111\|1122`
152	Ọ̀sá Òwónrín	`2111\|2211`
153	Ọ̀sá Ògúndá	`2111\|1112`
154	Ọ̀sá Méjì	`2111\|2111`
155	Ọ̀sá Ìrẹtẹ̀	`2111\|1121`
156	Ọ̀sá Òtúrá	`2111\|1211`
157	Ọ̀sá Òtúrúpọ̀n	`2111\|2212`
158	Ọ̀sá Ìká	`2111\|2122`
159	Ọ̀sá Ọ̀ṣẹ́	`2111\|1212`
160	Ọ̀sá Òfún	`2111\|2121`
161	Ìrẹtẹ̀ Ogbè	`1121\|1111`
162	Ìrẹtẹ̀ Ọ̀yẹ̀kú	`1121\|2222`
163	Ìrẹtẹ̀ Ìwòrì	`1121\|2112`
164	Ìrẹtẹ̀ Òdí	`1121\|1221`
165	Ìrẹtẹ̀ Ọ̀bàrà	`1121\|1222`
166	Ìrẹtẹ̀ Ọ̀kànràn	`1121\|2221`
167	Ìrẹtẹ̀ Ìrosùn	`1121\|1122`
168	Ìrẹtẹ̀ Òwónrín	`1121\|2211`
169	Ìrẹtẹ̀ Ògúndá	`1121\|1112`
170	Ìrẹtẹ̀ Ọ̀sá	`1121\|2111`
171	Ìrẹtẹ̀ Méjì	`1121\|1121`
172	Ìrẹtẹ̀ Òtúrá	`1121\|1211`
173	Ìrẹtẹ̀ Òtúrúpọ̀n	`1121\|2212`
174	Ìrẹtẹ̀ Ìká	`1121\|2122`
175	Ìrẹtẹ̀ Ọ̀ṣẹ́	`1121\|1212`
176	Ìrẹtẹ̀ Òfún	`1121\|2121`
177	Òtúrá Ogbè	`1211\|1111`
178	Òtúrá Ọ̀yẹ̀kú	`1211\|2222`
179	Òtúrá Ìwòrì	`1211\|2112`
180	Òtúrá Òdí	`1211\|1221`
181	Òtúrá Ọ̀bàrà	`1211\|1222`
182	Òtúrá Ọ̀kànràn	`1211\|2221`
183	Òtúrá Ìrosùn	`1211\|1122`
184	Òtúrá Òwónrín	`1211\|2211`
185	Òtúrá Ògúndá	`1211\|1112`
186	Òtúrá Ọ̀sá	`1211\|2111`
187	Òtúrá Ìrẹtẹ̀	`1211\|1121`
188	Òtúrá Méjì	`1211\|1211`
189	Òtúrá Òtúrúpọ̀n	`1211\|2212`
190	Òtúrá Ìká	`1211\|2122`
191	Òtúrá Ọ̀ṣẹ́	`1211\|1212`
192	Òtúrá Òfún	`1211\|2121`
193	Òtúrúpọ̀n Ogbè	`2212\|1111`
194	Òtúrúpọ̀n Ọ̀yẹ̀kú	`2212\|2222`
195	Òtúrúpọ̀n Ìwòrì	`2212\|2112`
196	Òtúrúpọ̀n Òdí	`2212\|1221`
197	Òtúrúpọ̀n Ọ̀bàrà	`2212\|1222`
198	Òtúrúpọ̀n Ọ̀kànràn	`2212\|2221`
199	Òtúrúpọ̀n Ìrosùn	`2212\|1122`
200	Òtúrúpọ̀n Òwónrín	`2212\|2211`
201	Òtúrúpọ̀n Ògúndá	`2212\|1112`
202	Òtúrúpọ̀n Ọ̀sá	`2212\|2111`
203	Òtúrúpọ̀n Ìrẹtẹ̀	`2212\|1121`
204	Òtúrúpọ̀n Òtúrá	`2212\|1211`
205	Òtúrúpọ̀n Méjì	`2212\|2212`
206	Òtúrúpọ̀n Ìká	`2212\|2122`
207	Òtúrúpọ̀n Ọ̀ṣẹ́	`2212\|1212`
208	Òtúrúpọ̀n Òfún	`2212\|2121`
209	Ìká Ogbè	`2122\|1111`
210	Ìká Ọ̀yẹ̀kú	`2122\|2222`
211	Ìká Ìwòrì	`2122\|2112`
212	Ìká Òdí	`2122\|1221`
213	Ìká Ọ̀bàrà	`2122\|1222`
214	Ìká Ọ̀kànràn	`2122\|2221`
215	Ìká Ìrosùn	`2122\|1122`
216	Ìká Òwónrín	`2122\|2211`
217	Ìká Ògúndá	`2122\|1112`
218	Ìká Ọ̀sá	`2122\|2111`
219	Ìká Ìrẹtẹ̀	`2122\|1121`
220	Ìká Òtúrá	`2122\|1211`
221	Ìká Òtúrúpọ̀n	`2122\|2212`
222	Ìká Méjì	`2122\|2122`
223	Ìká Ọ̀ṣẹ́	`2122\|1212`
224	Ìká Òfún	`2122\|2121`
225	Ọ̀ṣẹ́ Ogbè	`1212\|1111`
226	Ọ̀ṣẹ́ Ọ̀yẹ̀kú	`1212\|2222`
227	Ọ̀ṣẹ́ Ìwòrì	`1212\|2112`
228	Ọ̀ṣẹ́ Òdí	`1212\|1221`
229	Ọ̀ṣẹ́ Ọ̀bàrà	`1212\|1222`
230	Ọ̀ṣẹ́ Ọ̀kànràn	`1212\|2221`
231	Ọ̀ṣẹ́ Ìrosùn	`1212\|1122`
232	Ọ̀ṣẹ́ Òwónrín	`1212\|2211`
233	Ọ̀ṣẹ́ Ògúndá	`1212\|1112`
234	Ọ̀ṣẹ́ Ọ̀sá	`1212\|2111`
235	Ọ̀ṣẹ́ Ìrẹtẹ̀	`1212\|1121`
236	Ọ̀ṣẹ́ Òtúrá	`1212\|1211`
237	Ọ̀ṣẹ́ Òtúrúpọ̀n	`1212\|2212`
238	Ọ̀ṣẹ́ Ìká	`1212\|2122`
239	Ọ̀ṣẹ́ Méjì	`1212\|1212`
240	Ọ̀ṣẹ́ Òfún	`1212\|2121`
241	Òfún Ogbè	`2121\|1111`
242	Òfún Ọ̀yẹ̀kú	`2121\|2222`
243	Òfún Ìwòrì	`2121\|2112`
244	Òfún Òdí	`2121\|1221`
245	Òfún Ọ̀bàrà	`2121\|1222`
246	Òfún Ọ̀kànràn	`2121\|2221`
247	Òfún Ìrosùn	`2121\|1122`
248	Òfún Òwónrín	`2121\|2211`
249	Òfún Ògúndá	`2121\|1112`
250	Òfún Ọ̀sá	`2121\|2111`
251	Òfún Ìrẹtẹ̀	`2121\|1121`
252	Òfún Òtúrá	`2121\|1211`
253	Òfún Òtúrúpọ̀n	`2121\|2212`
254	Òfún Ìká	`2121\|2122`
255	Òfún Ọ̀ṣẹ́	`2121\|1212`
256	Òfún Méjì	`2121\|2121`

Ibi tí àwọn àkójọ náà ti yàtọ̀ síra kọjá àwọn àṣà

Àwọn ojú-ọ̀nà ìyàtọ̀ mẹ́ta ṣe pàtàkì, wọ́n sì ń pọ̀ sí i.

Ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ìpínyà àríwá-ìlà-oòrùn/gúúsù-ìwọ̀-oòrùn tí a ṣàkọsílẹ̀ rẹ̀ lókè [S1]. Ìròyìn tún wà pé ètò náà yàtọ̀ láàárín Ilé-Ifẹ̀ àti Ọ̀yọ́ ní pàtó, èyí tí ó bá àwòrán àgbègbè ti Bascom mu ṣùgbọ́n tí mo rí gbà láti orísun kejì nìkan, nítorí náà tí mo sì sàmì sí gẹ́gẹ́ bí èyí tí a kò tíì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ [S5].

Àwọn orúkọ àti ẹ̀ka-èdè. Abimbola sọ pé àwọn orúkọ "kò fi bẹ́ẹ̀ jẹ́ kíkọ sílẹ̀ ní ọ̀nà kan náà láti ẹ̀ka-èdè kan sí òmíràn," pé ọ̀pọ̀ ìyàtọ̀ ni a lè sọ tẹ́lẹ̀ láti inú àwọn òfin fònọ́lọ́jì àti mọfọ́lọ́jì ti àwọn ẹ̀ka-èdè náà, àti pé àwọn Odù kan ní orúkọ tí ó ju ẹyọ kan lọ pọ́nńbélé: èkẹrìndínlógún "ni a mọ̀ nígbà mìíràn sí Ọ̀rangún Méjì" [S2] Òfún àti Ọ̀rangún jẹ́ ohun kan náà Odù. Òdí àti Èdì bákan náà. Bascom sọ ní gbogbogbò pé "ọ̀pọ̀ nínú àwọn àwòrán tí ó para pọ̀ àti àwọn àkópọ̀ ní àwọn orúkọ mìíràn" [S1]

Kọjá Atlantic àti lẹ́gbẹ̀ẹ́ etíkun. Àwárí ti Bascom ni pé àwọn orúkọ wà títí lọ́nà tí ó yani lẹ́nu: wọ́n wọ́pọ̀ "pẹ̀lú àwọn àyípadà díẹ̀ nínú pípè àti kíkọ" láàárín àwọn Fọ̀n ti Dahomey, àwọn Ewe ti Togo àti Ghana, àti ní Cuba àti Brazil [S1]. Ètò náà kò tàn ká bẹ́ẹ̀, bótilẹ̀jẹ́pé ìkànìyàn tirẹ̀ fúnra rẹ̀ rí i pé 5 nínú àkójọ Cuba 6 àti àkójọ Brazil kan ṣoṣo náà tẹ̀lé ètò tí ó gbajúmọ̀ jùlọ, nígbà tí 4 péré nínú àwọn àkójọ Fọ̀n 16 ló ṣe bẹ́ẹ̀ [S1].

Àwọn àpẹẹrẹ Lucumí ti Cuba jẹ́ orúkọ kan náà tí a lè dá mọ̀ nípasẹ̀ ìlànà kíkọ èdè Spanish: Eyiogbe, Oyekun, Iwori, Odi, Irosun, Ojuani (Òwónrín), Obara, Okana (Ọ̀kànràn), Ogunda, Osa, Ika, Otrupon, Otura, Irete, Oshe, Ofun. A ń pe àwọn àmì àkópọ̀ ní ọ̀nà àkópọ̀ ọ̀tún-kí-ó-tó-di-òsì kan náà, nítorí náà Ogbe Yekun ti Cuba àti Ogbè Ọ̀yẹ̀kú ti Nàìjíríà jẹ́ àwòrán kan náà.

Lórí àjọṣepọ̀ láàárín àwọn ètò ti Nàìjíríà àti ti Cuba ní gbogbogbò, a tún àṣà Lucumí gbé kalẹ̀ lábẹ́ oko-ẹrú nípasẹ̀ àwọn cabildos, pẹ̀lú àwọn ìgbìmọ̀ àwọn àlùfáà tí ń ṣe àwọn ìpinnu lórí ètò, agbára èdè Yorùbá sì dínkù débi pé a ń sọ àwọn ìtàn ẹsẹ ní èdè Spanish gẹ́gẹ́ bí apatakís nígbà tí Yorùbá wà títí nínú àwọn suyeres tí a ń kọ ní orin. Mo rí èyí gbà láti orísun àwọn olùṣe-iṣẹ́-ìbílẹ̀ dípò iṣẹ́-ìwádìí tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́-gbígbòòrò ṣàyẹ̀wò, mo sì sàmì sí i gẹ́gẹ́ bí ìgbẹ́kẹ̀lé: àárín [S6].

Èmi kò rí orísun kan tí mo lè tọ́ka sí tí ó tò ètò ipò Cuba sí ti Nàìjíríà ní ipò-dé-ipò sínú tábìlì. Ẹnikẹ́ni tí ó bá nílò àfiwé yẹn gbọ́dọ̀ lọ sí àwọn àpilẹ̀kọ ìṣáájú ti Bascom fúnra rẹ̀ lórí àjọṣepọ̀ náà, èyí tí a tọ́ka sí nínú àkójọ ìwé rẹ̀ [S1], àti sí Maupoil fún àwọn ohun-èlò Fọ̀n [S4].

Kò sí ọ̀kankan nínú àwọn wọ̀nyí tí í ṣe àkójọ tí ó tọ́. Àwọn àkójọ 86 ti Bascom ní àwọn babaláwo tí ń ṣe iṣẹ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ nínú tí wọ́n ń fúnni ní àwọn ètò tí ó ta kora wọn, kò sì sí aláṣẹ ìdájọ́ kankan. Ètò ìran kan tọ́ láàárín ìran yẹn.

Ìgbẹ́kẹ̀lé, tí a sọ kedere

Ìgbẹ́kẹ̀lé gíga. Pé wọ́n jẹ́ 256 pọ́nńbélé; pé mẹ́rìndínlógún jẹ́ Ojú Odù àti 240 jẹ́ Ọmọ Odù tàbí Àmúlù; pé àwọn mẹ́rìndínlógún ga ju àwọn 240 lọ; pé sísọ orúkọ jẹ́ ọ̀wọ́ ọ̀tún kí ó tó di ti òsì; pé àwọn àpẹẹrẹ ọ̀wọ́ mẹ́rìndínlógún náà wà gẹ́gẹ́ bí a ṣe tò wọ́n sínú tábìlì nínú fáìlì 02; pé àṣà Méjì wà níbẹ̀ pẹ̀lú Èjì Ogbè gẹ́gẹ́ bí àdáṣe; pé Ogbè, Ọ̀yẹ̀kú, Ìwòrì, Òdí gba àwọn ipò mẹ́rin àkọ́kọ́ nínú àwọn ètò pàtàkì méjèèjì.

Tí a ń jiyàn lé lórí. Ètò àwọn ipò 5-8 àti 11-14 láàárín àwọn mẹ́rìndínlógún pàtàkì náà. Yálà Òfún wà ní ipò kẹrìndínlógún, kẹjọ, tàbí ó ń pààrọ̀. Àkópọ̀ wo ló jẹ́ àgbà láàárín àwọn 240. Nọ́ńbà kíkọ fún Odù kọ̀ọ̀kan lẹ́yìn àwọn mẹ́rin àkọ́kọ́.

A kò fìdí rẹ̀ múlẹ̀. Pé ètò tòótọ́ kan ṣoṣo wà tí a lè rí gbà láti inú àwọn orísun. Lórí ẹ̀rí tí a tẹ̀jáde, kò sí ẹyọ kan.

Ohun tí n kò lè fìdí rẹ̀ múlẹ̀. Ètò ipò-dé-ipò ti Lucumí ti Cuba láti orísun ẹ̀kọ́ akẹ́kọ̀ọ́-gbígbòòrò. Ìpinnu ètò Ilé-Ifẹ̀ sí Ọ̀yọ́ láti orísun àkọ́kọ́. Ìtumọ̀ orí-ọ̀rọ̀ Odù-dé-Odù ("àwọn ìtumọ̀" kúkúrú tí ó tàn ká lórí ayélujára) tí a lè tọpinpin rẹ̀ sí orísun tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́-gbígbòòrò ṣàyẹ̀wò; àwọn àkójọ yẹn farahàn ní pàtàkì lórí àwọn ojúlé ayélujára ti àwọn olùṣe-iṣẹ́-ìbílẹ̀ àti ti ìṣòwò, a sì yọ wọ́n kúrò nínú fáìlì yìí nítorí ìdí yẹn.

Àwọn Orísun [S1] Bascom, William, Ifa Divination: Communication Between Gods and Men in West Africa (Bloomington: Indiana University Press, 1969), Orí IV, "The Figures of Ifa," ojú ìwé 39-52, pẹ̀lú Tábìlì 1, Tábìlì 3 ("The Order of the Basic Ifa Figures," A: Ifẹ̀, B: Southwestern Yoruba) àti Tábìlì 4 ("The Rank Order of the First Sixty-One Figures"). https://archive.org/details/ifadivinationcom0000basc_h9f3 (86 lists from 61 sources; the dominant order in 42 of 86, with 30 of 60 Yoruba, 4 of 16 Fọ̀n, 1 of 3 Ewe, 5 of 6 Cuban, 1 Brazilian; twenty-one other rankings recorded; the northeast/southwest regional mapping; the Ifẹ̀ order corroborated by Wyndham 1921, Odumọlayọ 1951 and Clarke 1939; olodu and amulu/amulumala terminology; Òfún equal in rank with Òwónrín and the alternating priority rule; the Òfún origin myth; the Ọ̀ṣẹ́ Òtúrá versus Ogbè Ọ̀yẹ̀kú dispute over the senior combination; the Epega, Ogunbiyi and McClelland order and the learning-order caveat; the numbering convention adopted for the verses.) [S2] Abímbọ́lá, Wándé, Sixteen Great Poems of Ifá (UNESCO, 1975), Introduction, pp. 12-16, 28-30. https://archive.org/details/sixteen-great-poems-of-ifa-wande-abimbola (The 256 divided into 16 Ojú Odù and 240 Ọmọ Odù or Àmúlù Odù; the Ojú Odù by far senior; the order of seniority among the first sixteen; the claim of general acceptance with notable local variations; dialect differences in names; Ọ̀rangún Méjì as an alternative name for the sixteenth; the Méjì and Èjì naming convention; Ogbégúndá as Ogbè on the right and Ògúndá on the left, also called Ogbèyọ̀nú.) [S3] UNESCO, "Ifa divination system," Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, element no. 00146, inscribed 2008. https://ich.unesco.org/en/RL/ifa-divination-system-00146 (The corpus as 256 parts each with its own divination signature.) [S4] Maupoil, Bernard, La Géomancie à l'ancienne Côte des Esclaves, Travaux et Mémoires de l'Institut d'Ethnologie XLII (Paris: Institut d'Ethnologie, 1943), xxvii + 686 pp. (The standard study of Fa among the Fọ̀n, based on fieldwork in Lower Dahomey 1933-1936; the Fọ̀n signs and their names. Cited here as the reference work for the Fọ̀n list rather than for a specific quoted claim; I did not have access to the full text.) [S5] OrishaNet, "The Religion In Africa and Cuba: How Different Are They Really?" https://www.orishanet.org/?page_id=108 (Gbólóhùn pé tòlétòlé ti Odù yàtọ̀ láàárín Ilé-Ifẹ̀ àti Ọ̀yọ́ láàárín Nigeria. Orísun tí a kọ fún àwọn aṣeṣìn, tí kò gba àtúnyẹ̀wò àwọn akẹ́gbẹ́; a tọ́ka sí i gẹ́gẹ́ bí orísun àsọyé kan tí àkójọpọ̀ yìí kò lè fìdí rẹ̀ múlẹ̀ láti inú ìmọ̀ ẹ̀kọ́, tí a sì sàmì sí gẹ́gẹ́ bí èyí tí a kò fìdí rẹ̀ múlẹ̀.) [S6] AfroCubaWeb, "Yoruba - Lukumí," àti OrishaNet gẹ́gẹ́ bí ó ti wà lókè. https://www.afrocubaweb.com/lukumi.html (Àwọn ìgbìmọ̀ cabildo, ìdínkù nínú agbára èdè Yorùbá ní Cuba, àti ìyàtọ̀ láàárín apatakí/suyere. Àwọn orísun tí a kọ fún àwọn aṣeṣìn; ìgbẹ́kẹ̀lé wà ní agbedeméjì.)